gegeen com

AU Visa Costs Lower

TSBT_MN — Fri, 19 Dec 2008 11:33:40 +0000

Good news Mongolians! it was 1aud=0.98usd, however since the financial crash in USA it’s now 1aud = 0.67usd. student visa cost is still 450aud, but 450aud = 450usd is now back to 450aud=300usd

From: http://www.china.embassy.gov.au/bjng/DIMA0203.html

Visa Application Charges

Back to Visas and Immigration Back to Mongolian Citizens

On this page: Visa application charge schedule; Payment options – applicants residing in China and Payment options – applicants residing in Mongolia

Visa Application Charge Schedule

The current visa application charges CNY (Chinese Yuan, or Renminbi, RMB) are valid to 31 December 2008. Following 1 January 2009, visa application charges in CNY (Chinese Yuan, or Renminbi, RMB) will change.

The current visa application charges apply for all applications lodged until 31 December 2008:

• Tourist visas (subclass 676)	CNY 690
• Short Stay Business visas (subclass 456)	CNY 690
• Temporary Residence (non-business) visas	CNY 1,730
• Business (Long Stay) Visa – Subclass 457 – visa application	CNY 1,730
• Business (Long Stay) Visa – Subclass 457- sponsorship	CNY 1,970
• Business (Long Stay) Visa – Subclass 457- nomination	CNY 410
• Student Visa – Subclass 570-576	CNY 3,110
• Partner/Family Migration visas	CNY 9,810
• Resident Return visas	CNY 1660
• Citizenship by Descent	CNY 760
For all applications lodged from 1 January 2009 to 30 June 2009, the following visa application charges will apply:
• Tourist visas (subclass 676)	CNY 490
• Short Stay Business visas (subclass 456)	CNY 490
• Temporary Residence (non-business) visas	CNY 1,210
• Business (Long Stay) Visa – Subclass 457 – visa application	CNY 1,210
• Business (Long Stay) Visa – Subclass 457- sponsorship	CNY 1,380
• Business (Long Stay) Visa – Subclass 457- nomination	CNY 290
• Student Visa – Subclass 570-576	CNY 2,180
• Partner/Family Migration visas	CNY 6,890
• Resident Return visas	CNY 1,170
• Citizenship by Descent	CNY 530

Passports will be returned by registered mail normally, postal fee is included in the application charge. If you request us to return the passport by EMS, please pay CNY 20 extra per person. (Up to 5 Passports) For applications lodged in Guangzhou EMS is charged at a rate of CNY 23 per application. (Up to 4 passports)

For up to date information regarding visa application charges for all visa classes in Australian dollars, please visit the official immigration website at http://www.immi.gov.au/allforms/990i.htm

Once you have determined the Australian dollar amount from the Form 990i, you need to use the currency converter, also at the above address, to determine the equivalent amount in RMB.

Payment Options – Applicants residing in China

Option 1: At any China Post office by Chinese postal money order. Applications submitted by mail must be paid for by postal order. When paying by postal order please note the following points:

• All information must be written in Chinese
• The money order must be for the exact amount
• The recipient must be the DIAC office at which you are lodging your visa application
• The postal order must include the recipient’s address. Please see contact details for our DIAC offices in China
• The postal order should include the detailed address of the applicant
• You must write the full name of the applicant. If a representative of the applicant is paying the fee, the name of the applicant must also appear on the postal order.
• The notes section at the bottom of the postal order can be used to provide any additional information such as the subclass of visa you are applying for or the type of information booklet you wish to purchase.
• Please note that postal orders may take up to a week to arrive at our office and processing of an application cannot begin until the payment is received.

Option 2: In person at the client service counters of one of the three Visa offices in the PRC. Please note that our China offices can only accept payment in Chinese Yuan (CNY/RMB). We do not accept Australian, American or Hong Kong dollars, payment by credit card or personal cheques. Please check the client service hours of our offices.

Post	Payment Method	Notes
Beijing	cash postal order	Please fill in applicant’s name in the additional note box on postal order.Payee’s name should be recorded as “°Ä´óÀûÑÇ´óÊ¹¹ÝÇ©Ö¤´¦”, and payee’s address is “ÖÐ¹ú±±¾©ÊÐ³¯ÑôÇø¶«Ö±ÃÅÍâ´ó½Ö21ºÅ, ÓÊ±à: 100600”
Shanghai	cash postal order	Please ensure payee’s name is recorded as “°Ä´óÀûÑÇ×¤ÉÏº£×ÜÁìÊÂ¹ÝÇ©Ö¤´¦”, and payee’s address is recorded as “ÉÏº£ÉÌ³ÇÎ÷·å401ÊÒ, ÉÏº£ÄÏ¾©Î÷Â·1376ºÅ, ÓÊ±à: 200040″.
Guangzhou	cash postal order	Applications submitted by mail must be paid for by postal order.Please ensure payee’s name is recorded as “°Ä´óÀûÑÇ×¤¹ãÖÝ×ÜÁìÊÂ¹ÝÇ©Ö¤´¦”, and payee’s address is recorded as “¹ãÖÝÊÐÌìºÓÇøÖé½ÐÂ³ÇÁÙ½´óµÀ3ºÅ, ·¢Õ¹ÖÐÐÄ12Â¥, ÓÊ±à: 510623″.

Option 3: At any DIAC Office in Australia. The payer should inform the Visa office of the applicant’s full name and the office in which the application will be lodged. The pink copy of the payment receipt should be attached to the application.
Please do not to send cash by mail.

Payment Options – Applicants residing in Mongolia

Most applicants from Mongolia will choose to lodge their applications through mail or courier, rather than coming to Beijing in person. Applicants must not send cash by mail or courier.

If lodging by mail or courier, then you can choose one of the following payment options:

Option 1: Ask a representative in China to pay the visa application charge for you at the Australian Embassy in CNY. They will need to provide you with the receipt number which you should submit with your application.

Option 2: Ask a representative in China to arrange a Chinese postal order in CNY for you.

Option 3: Ask a representative in Australia to pay the money for you at a DIAC office in Australia for you. They will need to provide you with the receipt number as you must provide this number to us when you lodge your application.

The Visa Application Charge must be paid in Chinese Yuan (CNY). United States Dollars (USD) are only accepted in the form of bank drafts. An USD bank draft from Mongolia should be issued in the name of “Australian Embassy Beijing”. Please note that a bank draft generally takes 60 working days to clear. We cannot begin processing an application until the bank draft has been cleared and payment received.

Back to Visas and Immigration Back to Mongolian Citizens

Poll: English level of Gegeen’s Visitors

TSBT_MN — Thu, 18 Dec 2008 05:19:46 +0000

View This Poll

Titem Ugs N.Bagabandi

TSBT_MN — Thu, 18 Dec 2008 04:40:46 +0000

From: -Titem Ugs N.Bagabandi (Dayarmongol.com)

ТИТЭМ ҮГ

ТИТЭМ ҮГ: Цаг үетэйгээ хөл нийлүүлье

“Аугаа их хүн эрин үеэсээ түрүүлж явдаг. Ухаантай хүн ямар ч замд цаг үетэйгээ хөл нийлүүлдэг. Зальтай хүн тухайн үеийнхээ ёс журмыг ашиглахыг хичээдэг. Тэнэг хүн цаг үеийнхээ замд тээглэдэг” гэнэ. Одоо цагт эрин үеэсээ түрүүлсэн аугаа их хүн мэр сэр бий л байх. Тэд олон хар шувуун дундах ганц хоёрхон цагаан шувуу мэт ялгарч харагдана. Гэсэн ч тэднийг амьдарч буй цаг үеийнхэн нь төдийлөн ойлгодоггүй, ойшоодоггүй, олж харахыг ч хүсдэггүй. Ойлголоо, ойшоолоо ч буруу талаас нь өөнтөглөж ойлгох нь элбэг. Тиймээс цаг үеийн золиос болон дарагддаг нь харамсалтай. Гэхдээ даравч дардайна гэдэг шиг хожмын өдөр, ойлгох үеийнхэн ирэхэд мартагнан бүдгэрсэн байсан нэр төр нь тодрон тодорсоор үдшийн гялаан, үүрийн цолмон мэт харанхуйд ч гэрэлтэнэ.

дэлгэрэнгүй

Сэтгэгдлээ нэмэх (2)

ТИТЭМ ҮГ-Сайн араншин

Арын мод алагтай цоогтой байхын адил аавын хөвгүүдийн араншин сайнтай, муутай байна. Хүүхэд, залуус та нар сайн араншинтай хүн болохыг сэтгэлийн гүнээсээ хичээ. Сайн, муу араншинг салгаж ялгахад түвэггүй. Жинхэнэ сайн араншинтай хүн мөн үү, биш үү гэдгийг жишиж харьцуулах арга, хэмжиж нягтлах хэмжүүр олон янз. Тэдгээрийн дотроос алдаа мадаггүй арга нэг бий.

дэлгэрэнгүй

Сэтгэгдлээ нэмэх (6)

ТИТЭМ ҮГ – Салхинд туугдсан хамхуул мэт амьдарч болохгүй

Эрхэм залуус аа! Салхинд туугдсан хамхуул мэт амьдарч, сайхан биеэ зөнд нь орхин, гаргуунд нь хаяж яавч болохгүй ээ. 19-р зуунд амьдарч туурвиж байсан хуульч хэмээх Сандаг найрагчийн салхинд хийссэн хамхуулын тухай шүлгийг дунд сургуульд сурч байхад бидэнд цээжлүүлдэг байж билээ.

дэлгэрэнгүй

Сэтгэгдлээ нэмэх (5)

ТИТЭМ ҮГ: Бэрхийг давж амьдар

Хүний амьдралд саад бэрхшээлгүй бүтэх зүйл гэж бараг үгүй. Аар саархан саад тотгороос аваад асар том бэрхшээл саад урагшлах замд чинь хөндөлсөнө. Саад бэрхшээлийн өмнө сөхрөлгүй давж гарч байж зорьсондоо хүрч, бодсоноо хэрэгжүүлэх зам чинь нээгдэнэ. Сөхрөлгүй давахын тулд цөхрөлгүй хичээх хэрэгтэй.

World’s Top Richies-2008

TSBT_MN — Tue, 16 Dec 2008 05:28:47 +0000

From: news.gogo.mn

2008 оны хамгийн баян хүмүүс

1 цаг 13 минутын өмнө 2008-12-16

Форбс сэтгүүлээс гаргасан энэ оны хамгийн баян хүний эхний 10 жагсаалтад багтсан эрхэмийг та бүхэнд товч танилцуулья.

Нэг: Уоррен Буффетт
Нийт 62,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өөрөө бий болгосон
Америкчуудын хүндэтгэлийг хүлээсэн хөрөнгө оруулагч Уоррен Буффетт одоо дэлхийн хамгийн баян хүн болжээ. Тэрээр хамтрагч, эртний анд Билл Гейтсийг ардаа орхисон байна. Уоррен Буффетт “Berkshire Hathaway” компанийн хамгийн том хувьцаа эзэмшигч болон гүйцэтгэх захирлаар ажилладаг юм. Уоррен 2006 онд буяны үйлст ихээхэн хэмжээний мөнгө хандивласны олонх нь “Билл ба Мелинда Гейтс сан”-д оржээ.

Хоёр: Карлос Слим Хелу
Нийт 60,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өөрөө бий болгосон
Энэ оны дэлхийн хамгийн баян эрийн хоёрдугаар байрт мексикийн бизнес эрхлэгч Карлос Слим Хелу оржээ. Тэрээр утасгүй телефон утасны “America Movil” компани болон Мексикийн хүчирхэг зах зээлийн ачаар хөрөнгийн эх үүсвэрээ зузаатгасан байна. Ливаны цагаач иргэний хүү Слим суурин утасны оператор “Telmex” компанийг хувьчилж авснаар 1990 оноос өөрийн гэсэн хөрөнгийг анх бий болгожээ.

“America Movil” компани Латин Америк болон Карибын тэнгисийн 16 орны гар утас хэрэглэгчдэд утсаараа интернетэд холбогдох үйлчилгээ дэлгэрүүлэхээр өнгөрсөн 12 дугаар сард “Yahoo” компанитай гэрээ байгуулсан байна. Тэрбумтан Слим бэйсболл болон уран зургийн хорхойтон гэнэ. Тэрээр Мехико хотын Сомая музейд уран зургийн цуглуулгаа байршуулдаг аж.

Музейн нэр нь түүний өөд болсон эхнэрийн нэрэмжит байгууламж юм. Саяхан тэрээр Мехико хотын түүхэн дурсгалт дүүргийн шинэчлэлт, эрүүл мэнд, боловсролын салбарт долоон тэрбум долларын хандив өргөжээ.

Гурав: Билл Гейтс
Нийт 58,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өөрөө бий болгосон
Харвардын их сургуулийн төгсөгч, Майкрософт компанийн үүсгэн байгуулагч Билл Гейтс дэлхийн хамгийн баян хүний жагсаалтыг үргэлж тэргүүлсэнгүй. Тэрээр энэ онд жагсаалтын гуравдугаар байрт оржээ.

Майкрософт компани интернет орчинд давамгай байр суурь эзлэхийн тулд хайлтын системийн “Google” компанитай нэгдэхийг оролдсоны дараа Майкрософтын хувьцаа 15 хувиар буурсан гэж “Yahoo” компани буруушаажээ. Билл Гейтс амьдралынхаа ихэнх хугацааг зарцуулсан Майкрософт компанийн өдөр тутмын үйл ажиллагаанаас татгалзах бодолтой байгаа юм.

Түүний “Билл ба Мелинда Гейтс сан” 38,7 тэрбум долларын хөрөнгөтэй болжээ. Энэ сан нь ядуу буурай орнуудад санхүүгийн тусламж үзүүлэх, ДОХ, хумхаа өвчнийг анагаах эм гарган авахад хандив өргөдөг байгууллага юм.

Дөрөв: Лакшми Миттал
Нийт 45,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өвлөн авч нэмэгдүүлж байгаа
Энэтхэг гаралтай Лакшми Миттал нь дэлхийн хамгийн том ган хайлуулагч “ArcelorMittal” компанийн гүйцэтгэх захирал юм.

Түүний компани дэлхийн нийт ган үйлдвэрлэлийн 10 хувийг эзэмшдэг байна. Тус компанийн 44 хувийг эзэмшдэг Лакшми Лондон хотод амьдардаг бөгөөд Европын хамгийн баян оршин суугч аж.

Тав: Мукеш Амбани
Нийт 43,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өвлөн авч нэмэгдүүлж байгаа
Ази тивийн хамгийн баян оршин суугч Мукеш Амбани нь “Reliance Industries” компанийн захирал юм.

Энэтхэг гаралтай Мукешийн хөрөнгө өнгөрсөн оноос хойш ихээхэн нэмэгджээ. Түүний толгойлдог компани нь Энэтхэгийн хамгийн том хувийн аж ахуйн нэгж ажээ. Мукеш тус компанийн хувьцааны 48 хувийг эзэмшдэг байна.

“Reliance Industries” компанийг эцэг Дхирубхай Амбани анх үүсгэн байгуулжээ. Мукешийн дүү Анил дэлхийн хамгийн баян хүний зургадугаар байрт орсон юм.

Зургаа: Анил Амбани
Нийт 42,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өвлөж авсан
Энэ оны хамгийн их амжилт гаргасан хүн бол Анил Амбани. Тэрэрэ өнгөрсөн оны 23,8 тэрбум долларын хөрөнгөө арвижуулсан байна. Мукешийн дүү Анил эцгээсээ хөрөнгө өвлөжээ.

Тэрээр ахтайгаа хамт бизнес эрхэлдэггүй бөгөөд тэдний ээж 2005 онд гэр бүлийн хөрөнгийг хүүхдүүддээ тусгаарлан өгсөн юм. Анил нь “Reliance Communications” компанийн хувьцааны 65 хувийг эзэмшдэг байна.

Долоо: Ингвар Кампрад
Нийт 31,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өөрөө бий болгосон
Шведийн бизнес эрхлэгч Ингвар Кампард энэ оны хамгийн баян хүний долдугаар байрт оржээ.

Тэрээр хүүхэд ахуй цагаасаа шүдэнз, загас, харандаа, зул сарын баярын ил захидал гэх мэт зүйлийг унадаг дугуйнд ачаалан гудамж талбайд бараагаа зарж бизнесийн ухаанд суралцсан байна. Одоо тэрээр “Ikea” компанийн эзэн болжээ.

Тус компани нь жижиглэн худалдааны дэлхийн хамгийн шилдэг компанийн нэг болсон юм. “Ikea” компани одоогоор дэлхийн 40 гаруй улсад дэлгүүрээ нээжээ. Кампард гэрээ “Ikea” компанийн бүтээгдэхүүнээр голчлон тохижуулсан байна.

Найм: Кушал Пал Сингх
Нийт 30,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өвлөн авч нэмэгдүүлж байгаа
Энэтхэгийн К.П. Сингх нь дэлхийн хамгийн баян үл хөдлөх хөрөнгийн эзэн юм.

Түүний үл хөдлөх хөрөнгийн “DLF” компани 2007 онд тус салбарын шилдэгээр шалгарчээ. Армийн хуучин офицер Сингх 1961 онд хадам аавынхаа “Delhi Land & Finance ” компанид ажилд орсноор бизнесийн гараагаа эхэлжээ.

Ес: Олег Дерипаска
Нийт 28,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өөрөө бий болгосон
Хөнгөн цагааны хаан хочтой Олег Дерипаска нь Оросын хамгийн залуу тэрбумтан юм.

Тэрээр Оросын хөнгөн цагаан үйлдвэрлэлийн “Русал” компани, “ГАЗ” автомашины үйлдвэр, нисэх онгоц үйлдвэрлэгч “Авиакор”, даатгалын “Ингосстрах” компанийг тэргүүлдэг байна.

Дерипаска нь Оросын хуучин төрийн тэргүүн Борис Ельциний хамаатантай гэрлэсэн юм.

Арав: Карл Албрехт
Нийт 27,0 тэрбум долларын хөрөнгө
Хөрөнгийн эх үүсвэр: өөрөө бий болгосон
Германы хамгийн баян хүн Карл Албрехт дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа дүү Теогийн хамт ээжийнхээ хүнсний ногооны мухлагийн ажлыг үргэлжлүүлэн том хэмжээний супер маркет болгосон байна.

“Aldi” компани нь одоо 8000 гаруй салбар дэлгүүртэй болжээ. Хожим нь ах дүү хоёр Герман өмнөд болон хойд нутгийн хуваан үйл ажиллагаагаа тусдаа явуулдаг болов.

Одоо 88 настай Карл тус компанийн удирдах зөвлөлийн гишүүний үүрэг гүйцэтгэж байгаа юм.

С.Отгонбаяр

Орон сууцны эрэлт өсч байна

TSBT_MN — Tue, 16 Dec 2008 05:22:55 +0000

From: news.gogo.mn

Орон сууцны эрэлт өсч байна

2008-12-16

Шинэ он гаргаад орон сууцны үнэ өсөх хандлагатай байна. Энэ өсөлт нь төрөөс арилжааны банкуудад мөнгө байршуулж байгаатай шууд холбоотой. Мэдээж энэ мөнгө эргээд зээл хэлбэрээр эргэлтэнд орно.

Арилжааны банкууд өнгөрсөн гурван cap зээл олгохоо түр хугацаагаар завсарласнаас үл хөдлөх хөрөнгө, тэр тусмаа орон сууцны үнэ унасан билээ. Энэ оны хоёрдугаар сард хоёр өрөө байрны дундаж ханш 60-70 сая орчим төгрөгт эргэлдэж байсан бол өнөөдөр 40-45 сая төгрөг хүртэл буурсан. Гэвч 11, 12 дугаар сард тогтвортой байсан энэхүү ханш ирэх оны эхээс өсөх хандлагатай байгаа гэж үл хөдлөх хөрөнгө зуучлалын “ОСМО” ХХК-ийн ажилтнууд үзэж байна. Энэ талаар Орон сууц, үл хөдлөх хөрөнгө зуучлалын “Осмо” компанийн орон сууц борлуулалтын албаны ахлах риэлтор Б.Цэрэнноржмаагаас тодрууллаа.

-Нэг хэсэг буурсан орон сууцны үнэ эргээд өсөх хандлагатай боллоо гэж үзэж байгаа юм байна. Энэ талаар тодруулж өгнө үү?
-Арилжааны банкнуудын зээл түр хугацаагаар хаагдсанаас болж өнгөрсөн 4 сараас эхлэн орон сууц, үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ ханш нэлээд буурсан. Үл хөдлөх хөрөнгө худалдаж авч байгаа хүмүүсийн ихэнх хувь нь банкнаас зээл авч орон сууц худалдаж авдаг байсан. Гэтэл банкны эх үүсвэр багассанаас болоод үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ ханш ойрын гурван жилд байгаагүйгээр унасан. Орон сууцны худалдаа төдийгүй барилгын компаниудын ажил ч нэг хэсэг зогсонги байдалд орсон. Харин өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-аас Монгол Улсыг хөгжүүлэх сангаас 400 гаруй тэрбум төгрөгийг арилжааны банкуудад байршуулахаар шийдвэрлэснээр орон сууц, үл хөдлөх хөрөнгийн эрэлт өсөж, үүнтэй уялдан үнэ эргээд өсөх хандлага ажиглагдаж байна. Мэдээж, арилжааны банкууд төрөөс байршуулж байгаа энэ эх үүсвэрийг ашигтай салбар руу зээл хэлбэрээр олгоно. Өнөөдөр манай улсад хамгийн барьцтай, үнэ ханшаа алдахгүй салбар бол барилга, орон сууц байгаа. Дэлхийн зах зээл дээр ашигт малтмалын үнэ унасан, мөн түүхий эдийн үнэ ихээхэн хэлбэлзэлтэй байгаа учир банкууд эдгээр салбарт хөрөнгө оруулахаас зүрхшээх байх. “Анод” банкийн дуулиан шуугианаар хүмүүс банкуудаас хадгаламжаа ихээхэн татаж, голдуу үл хөдлөх хөрөнгө болгож байна. Иймд нэг хэсэг тогтвортой байсан орон сууцны үнэ энэ сарын дундаас эхлэн эргэж өсөх хандлагатай байна гэж бид үзэж байгаа.

2007 оны 10 сараас 2008 оны 12 cap хүртэл орон сууцны үнийн өсөлт бууралтыг харуулсан хүснэгт /1-р хорооллын угсармал 9 давхар байрны 5 давхарт, засвар дунд зэрэг 2 өрөө байрны үнээр жишиж гаргав/

Global Xchange to UK work experience for 3 months

TSBT_MN — Tue, 16 Dec 2008 05:11:19 +0000

From: YM ID – boby_mn (Zariin unen, hudliig medq shuu!)

Олон улсын залуучууд солилцооны Global Xchange хөтөлбөрт оролцохыг хүссэн 18-25 насны залуучуудыг бүртгэж байна. Хөтөлбөрт оролуогчид Дорнод аймагт 3 сар, Английн Кендал хотод 3 сар сайн дурын ажил хийнэ. Хөтөлбөрийн талаар 2008 оны 12 дугаар сарын Өнөөдөр болон Өдрийн сонингоос дэлгэрэнгүй танилцана уу. Утас 324333. Отгонцэцэг.

http://www.gateway.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=10530

Announcement: Vacancy announcement: Global Xchange Project Supervisor
Нэмэгдсэн Tuesday, October 17 @ 09:22:58 UTC by chuluuntsetseg

Vacancy announcement: Global Xchange Project Supervisor

Location: 6 months in Mongolian Host Community and 3 months in UK

For the past three years, VSO has been working with local volunteering organisations in 20 countries to support their capacity to deliver the programmes and to build a basis for national volunteering in those countries. We work with NGOs, networks, government organisations and community based organisations, etc to offer support through training, contacts, resources, study tours, consultancy, organisational capacity building, etc.

The Global Xchange programme is a six-month exchange programme which gives young people from different countries a unique opportunity to work together, to develop and share valuable skills and to make a practical contribution where it is needed in local communities. Global Xchange aims to support the development of active global citizens, committed to working for positive change within communities.

Global Xchange works with teams of up to 18 young people (aged 18-25), with equal numbers coming from the UK and from an overseas partner country. The participants are recruited, and the teams are formed, to reflect diversity in terms of geography, ethnicity, ability, education and gender.

Volunteers live with host families and work in host communities for 3 months in the UK and 3 months in the overseas country. They live and work in cross-cultural counterpart pairs, one from the UK , and one from the exchange country. Global Xchange is designed as a fully reciprocal volunteer programme, involving cross-cultural partnerships in every aspect of our work.

Mongolian Youth Federation (MYF) has been selected as partner organisation to implement this programme in Mongolia .

VSO and MYF are announcing a vacancy of a PROJECT SUPERVISOR to support the delivery of the Global Exchange Programme in Mongolia . The programme will aim to raise the awareness of volunteering among young people and to benefit the development of local communities.

The whole programme will run for approximately 9 months starting from December 2006 until September 2007. The contract with Project Supervisor will be 9 months fixed term.

KEY RESPONSIBILITIES

1. Project development in the Mongolian host community

To develop key community contacts and support/resources needed for setting up the Mongolian phase of the exchange.
To identify, recruit and orientate suitable volunteer placements and host families.
To develop the Mongolian phase of the programme to reflect the core components of the Global Xchange programme.
To work with the counterpart Project Supervisor to maximise the impact of the programme for both the volunteers and the host community.

2. Supervise and support volunteers

To work with the counterpart Project Supervisor to ensure adequate support and supervision of volunteers. To include supporting volunteers in relationships with: host families, counterpart pairs and work placement supervisors.
To help all parties mentioned above to resolve problems as and when they arise.
To be responsible for the health and safety of volunteers during the programme.
To promote and encourage appropriate behaviour and implement disciplinary procedures if volunteers do not maintain agreed standards of behaviour.

3. Facilitate Training and Learning

To deliver training courses at the start of the Mongolian phase.
To work in collaboration with the overseas Project Supervisor to facilitate the community orientation on arrival in the host community and to supervise Educational Activity Days, the Mid-Project Review and the Debrief in both phases of the programme.
To help volunteers identify and develop personal objectives and facilitate individual learning throughout the programme.
To promote learning amongst volunteers regarding global and cross-cultural issues.

4. Communication with VSO Mongolia, partner organisation and GX in London

To keep VSO Mongolia and the partner organisation regularly informed about the progress of GX teams in the host communities, including any medical or health and safety issues.
To act as a representative of VSO and GX at all times.
To undertake any other duties associated with the position.

5. Budget management

To manage a budget for the project and to present monthly accounts to VSO and MYF.
To account for the programme development and implementation expenditure during the Mongolian phase of the programme.

6. Monitoring and evaluation

To monitor the success of the exchange by gathering feedback from volunteers, host homes and volunteer placements.
To facilitate the volunteers’ evaluation of their own learning.

REQUIRED QUALIFICATIONS:

• To be age of 25-45 years old

• At least 24 months experience of working with 18-25 year olds from a wide range of backgrounds with proven ability to facilitate learning in a non-formal environment for this age group and substantial experience of working cross-culturally and able to communicate to a range of audiences and break down communication barrier to promote sharing and learning between cultures

• Possession of strong written communication skills needed for writing reports, publicity materials and corresponding with a wide-range of community members Knowledge of issues which are faced by communities in Mongolia and the UK . Significant experience of working in a supervisory role. Proven ability to promote self-awareness, learning and development among individuals

• Willing to live and work outside own community. Able to work irregular hours including considerable weekend work

Able to develop clear and realistic plans to deliver agreed objectives within deadlines, involving key individuals in the planning process. Ability to organise group discussions and move the team towards consensus.
Sufficient experience of working with volunteers to understand the key factors which make a volunteer placement viable, effective and rewarding.

• Build relationships on mutual respect and trust. Flexible in dealing with others. Assertive without being aggressive. Good listener. Able to make difficult but informed decisions

• Experience of working effectively at community level and have a practical understanding of the issues which face particular communities

Be flexible in working schedule and understands this is not a 9 -5 post and able to undertake this very demanding role with a commitment to spend time living in, or near the host community.

HOW TO APPLY?

Please submit the following documentation by email, in English language to Otgonnyam at MYF and Uranchimeg at VSO (contact details below):

CV
supporting statement outlining:

• how you meet the criteria with concrete examples
• reference from two organizations or/and individuals (can be sent by fax at 322046 )

Deadline for applications is October 26, 2006. ONLY shortlisted candidates will be notified by October 31, 2006. Selection and interviews will be held at MYFoffice on November 6 2006. Interviews will last all day and ONLY selected person will be informed about final decision on November 8, 2006.

Any communication should be directed to:

Uranchimeg.lkhagva@vsoint.org
d_otgonnyam@yahoo.com or 99133734 (Otgonnyam)

Culture Shock Healing

TSBT_MN — Fri, 12 Dec 2008 05:34:52 +0000

From: DayarMongol.com

Related: Соёлын Шок. Culture Shock- what-about-culture-shock | Culture Shock Experience

Олон соёл: ялгаа, дасан зохицохуй

2008 оны 12 сарын 10

Проф. Пүрэвийн Увш
Ажил хэргийн харилцаа нэг улс орны хүрээнд байхаа аль хэдийн больж, улс, үндэстэн, тив дэлхий дамнасан шинжтэй болж байна. Улс орон бүр өөрийн соёл, хэл, уламжлал, заншил, харилцааны онцлогтой хийгээд , түүнийг тээгч, хадгалагч, дамжуулагч нь хүн болой. Алба, амины хэргээр хилийн дээс алхаж байгаа хүн нэвтэрч байгаа орчин, соёлын дунд барьц алдах, балмагдах, шантрах, эсвэл урам зориг орох, амжилт гаргах, өөрийн унаган соёлтой ижил төвшинд зохицон дасах нь бий.Тэгэхлээр гадаадад амьдарч, ажиллаж байгаа хүн бүрт заавал тохиох, даван туулах нэг онцгой үзэгдэл бол шинэ орчинд орж, сэтгэл зүйн хувьд балмагдах явдал юм. Үүнийг англиар cultural shock гэдэг. Энэ нь хүн гадаад орчныг, юуны өмнө дотоод сэтгэлээрээ мэдэрч, гайхаж шагшиж, түгшин баярлаж, бас барьц алдаж, магадгүй ганцаардаж, уугуул хүмүүстэй чөлөөтөй харьцаж чадахгүй байгаадаа урам хугарч, сэтгэл санаа тогтворгүйтэж, эх нутаг, элгэн саднаа санагалзах нэгэн зурвас үе юм.

Соёлын ялгаанаас үүдэлтэй балмагдалд амьдрах орчноо сольсон хүн бүр өртөх бөгөөд энэ нь хэдийгээр харилцааны болон дасан зохицихуйн багагүй бэрхшээл учруулдаг хэдий ч хүний өсөх, хөгжих,шинэ боломж олж авах, эрч хүчээ дайчлах, бүтээлчээр хэрэглэх шинэ бололцоог бий болгож байдаг сэтгэл зүйн эерэг ойлголт юм. Аливаа улс үндэстэн өөрийн гэсэн соёлтой байдгийг дээр хэлсэн билээ. Хүн амьдарч ажилллах орчин нөхцлөө солиход ахуйн орчноос гадна сэтгэлзүйн хүчтэй өөрчлөлтөнд нэрвэгдэнэ. Сэтгэл зүйн энэ өөрчлөлтийг социологч, угсаатны зүйч Карл Оберг 1960аад онд анхлан бичиж, дээрх нэр томьёог хэрэглэжээ.

Соёлын ялгаанаас үүдэлтэй балмагдалыг ойлгохын тулд соёл гэж юу болох,олон соёлын хооронд ямар ялгаа байдгийг мэдэх нь зүйд нийцнэ. Соёл гэдэг бол түүхэн хувьсалын үйл явцад бидний бүтээсэн, бүтээж байгаа хүний амьдралын үйл ажиллагааны хэлбэрийн нэгтгэн эрэмблэж хэлбэржүүлсэн ойлголт юм. Соёл бол ёс суртахууны, ёс зүйн, материалын үнэт зүйл төдийгүй мэдлэг, чадвар, уламжлал, зан заншил мөн.Соёл гэдэг ойлголтоор түүхэн тодорхой үеийг ч (дундат зууны соёл, орчин цагын соёл), бас ард түмнийг (монголчуудын соёл) нэрлэх нь бий. Соёл бас хүний үйл ажиллагаатай холбогдон улс төрийн соёл, уран сайханы соёл гэж мэтээр нэрлэгддэг. Тэгэхлээр соёл бол хүн төрлөхтөний түүхэн хөгжлийн төвшин бөгөөд, зарим судлаачдын хэлэх дуртайгаар бол соёл хүнийг адгууснаас ялгах гол шинж гэнэ.Соёлын бас нэг хэлэх ёстой онцлог бол хувь хүний оюун ухаан хийгээд ёс суртахууны хөгжлийн төвшин юм.

Гадаадын соёлын хүрээлэлд байгаа хүний харилцааны явцад соёлын ялгаа тод мэдрэгддэгийн учир бол тухайн соёлын хүрээлэлд орсон хүн бусдын хөдөлгөөн, ааш, аягийг өөрийн соёлын “толь бичиг” ашиглан тайлбарлаж ойлгохыг оролддогтой холбоотой.

Соёлын ялгаанаас үүдэх балмагдал нь зүй ёсны үзэгдэл бөгөөд тухайн улс орны амьдрал, соёлын тухай өмнөх ойлголт, төсөөлөл бодит байдлаас зөрөх үед үүсдэг, шинэ нөхцөл байдалд дасан зохицоход зайлшгүй дамжих үе шат, үйл явц мөн. Ер нь ялгаатай соёлын үед хүн учраа олохгүй барьц алдаж балмагдах нь улс, үндэстэн бүрийн харилцааны өвөрмөц онцлогтой холбоотой. Энэ нь харилцагчид бие биенээ хүлээн авах, мэдрэх чадвар, мөрдөж ирсэн амьдралын хэв маягаа өөрчлөх, бусдыг өөртөө татах чадвар зэргээс хамаарна. Харилцаа нь аман буюу аман бус гэж байна. Аман бус харилцаа нь өгүүлэх аялга, сэтгэл хөдлөл, аялга үгс, харц, дохио зангаа, биеийн байрлал, нүүр царайны хувирал, аман бус харилцааны илрэл болох үйлдлүүд олон cоёлд суралцахад хамгийн чухал үүрэгтэй. Ер нь харилцааны 40-70 хувийг аман бус харилцаа эзэлдэг бөгөөд хүртэж мэдээлэх эх үүсвэрийн 7 хувийг үгээр, 38 хувийг ярих аялгаар, 55 хувийг нүүр царайн хувирлаар илэрхийлдэг гэж судлаачид тогтоосон байдаг. Харилцагчийнхаа яриаг дэмжихэд санаа алдах, уулга алдах, инээх, хоолой засах, зогсоц хэрэглэх нь ярианы үр дүнд нөлөөлж, сэтгэл хөдлөлийн эерэг таашаал үүсгэдэг. Ийм болохоор харилцааны аман бус хэрэглэгдэхүүнийг олон соёлын нөхцөлд хэрэглэхдээ тухайн газар нутаг, үндэстэнд мөрдөгддөг хэм хэмжээг нь сайтар мэдсэн байх учиртай нь монголынхоор бол “усыг нь уувал ёсыг нь дагана” гэдэгтэй агаар нэг юм.

Гадаад оронд олон соёлы хүрээнд болж байгаа харилцааны явцад соёлын зөрөө үүсч болох долоон хэмжигдэхүүн байдгийг судлаачид нэгэнт нотлосон байдаг. Энэ нь цаг хугацаа, орон зай, түншлэл, гэрээ хэлэлцээр, эд агуурс, билэгдэл, ёс горим юм.

Цаг хугацаа. Соёлын (тэр тусмаа олон соёлын) хүрээнд цаг хугацааг хоёр янзаар ойлгож болно.Нэгд , энэ бол ирээдүйд тэмүүлсэн, үндэстэн бүрт бараг ижил байдаг ойлголт бол, хоёр дах нь цаг хугацааг үндэстэн бүр өөр, өөрөөр ойлгож тайлбарлах явдал. Америк мэтийн оронд гэхэд цаг хугацааг ягштал барих, цагыг үнэт зүйл гэж үзэх, түүнийг төлөвлөж, үрж, хэмнэж, алдаж, худалдан авч болно гэж зэргээр цагын өнөөгийн болoн хэт баримжаалал илүү суусан байдаг. Зарим оронд цагыг зөвхөн төлөвлөх хэрэгслэл мэтээр ойлгож, цагыг өөрийнх нь хэмнэлээр ашиглах биш, тухайн хүн боломжоороо тэр цаг дотор ажиллах эрмэлзэл байдаг. Ийм соёлыг цагын одоо, өнгөрсөний түлхүү баримжаатай гэж хэлж болно. Монголын тухайд ч цаг барьдаггүй, бүхнийг хойш тавьдаг, маргааш руу түлхдэг гэх шууд санаа орос “ах” нарын ч, одоогийн “ах” нарын ч амнаас сонсогддог. Ажлыг хойш тавьдаг, цагын үнэ цэнийг мэддэггүй,цагыг өөрийн үйлдэлдээ захируулахыг чармайдаг нь орчин цагт алдагдалтай, гарзтай үр дүнгүй зан үйл мөн. Гэхдээ манай зарим судлаачид монголчууд цагыг нар, сараар хэмжиж, үүдэн, хоймороор баримжаалж ирсэн нь өөрийгөө аливаа стрессээс хамгаалах, сэтгэл санаа тайван, амгалан байх эерэг явдал гэх нь бий. ямартай ч цагийг хүндэтгэх, дагаж мөрдөж сурах нь юугаар ч хэмжигдэмгүй үнэ цэнэ байж болох юм. Аливаа албан харилцааны үеэр соёл бүрийн цаг хугацаанд хандах байдал тод илэрдэг.

Америкчуудын аливад нухацтай бэлтгэж, бэлэн хариулттай байж, асуудлыг хурдан, түс тас шийдэх эрмэлзэл бусад харилцагчийн цухалыг хүргэж, шийдлийг түргэвчилснээр асуудлын ач холбогдлыг бууруулж байгаа сэтгэгдэл төрүүлж болдог.Америкчуудын асуудлыг хурдан шийдэх гэсэн шаргуу байдал япон мэтийн Азийн орнуудыг барьц алдуулах жишээтэй. Нэг улсад цаг хугацаа алдсан утгагүй зүйл мэтээр харагдаж, ойлгогдох байдал, нөгөө улсад үйл явдлын ердийн өрнөл байдлаар ойлгогдоно. Америкийн соёлд албан уулзалтыг 5 минут саатуулах нь албан зан үйлийн хэм хэмжээг зөрчиж байгаа хэрэг бол Арабын орнуудад нэг цаг хожимдох нь ердийн хэрэг, гол нь уулзсан чухал үйл явдал байдаг. Америкчууд өөрсдөө бусад улс оронд байнга яарсан, найрсаг биш, итгэл хүлээхгүй, хурдан түргэн зантай болж харагддаг болохоор ,заримдаа тэвчээртэй хүлээх, эцсийн хугацааг шахахгүй байж сурах хэрэгтэй юм гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх нь бий. Цаг хугацааг бас бүтээгдэхүүн гэж ч хэлж болно. Энэ олон хурдан, түргэн хоолны газар, гэрийн гал зуухны ажил хөнгөвчлөх төхөөрөмжүүд, хагас бэлэн бутээгдэхүүн бүхэн цаг хэмнэж байгаа юм. ер нь хэлэхэд, монгол хоол бэлтгэх нь асар их цаг шаарддаг, нэг биш хэд хэдэн хүний цагын алдагдлаар бэлэн болдог нь гадаад гал зуух, хоол бэлтгэл, зочин гийчин дайлж, цайлах үед харагддаг.

Орон зай. Олон соёлын нөхцөлд орон зайг бас хоёр янзаар ойлгоно. Нэгд, америкийн болон бусад орны ажлын байрны орон талбайн хэмжээ, хуваарьлалт,эзэмшил биднийхээс арай өөр. Америкад нийтдээ талбай их, ажлын байр уудам цэлгэр байх нь давамгайлж байхад , япон мэтийн зай хэмнэх, бага зайд ихийг багтаах эрмэлзэлтэй оронд ажлын байрны төхөөрөмжлөл арай өөр, зай хэмнэх зарчим барьсан байх жишээтэй.япончуудын ажлын байр хэрхэн хэмнэж ажилладагийн жишээ бол IBM Japan компани юм. Хэвлэлд бичсэнээр тэднийх 5000 ажилтандаа 4300 ширээтэй байдаг бөгөөд 700 ажилтанаа гадагшаа гэрээ хэлэлцээр хийхээр явсан байхаар тооцдог байна. Худалдааны төлөөлөгч ажилдаа ирэхдээ ямар ширээ сул байгааг компьютер дээрээ шалгаад, хадгаламжнаас бичиг цаасаа аваад сул ширээ рүү очдог байна. явахдаа бүх материалаа цэгцлэн, хадгаламжид хийн, ширээгээ суллаж үлдээдэг аж.

Орон зай ашиглах хоёр дах чиглэл бол бие хүний хувийн орон зай юм. Албан болон хувийн харилцаа нь хоёр талыг тодорхой орон зайд харилцахыг шаардана. Өөрөөр хэлбэл бидаливаа харилцаа г тогтсон зайн хязгаар барьж хэрэгжүүлэхийг шаарддаг. Алан Пийз мэтийн судлаачид аливаа харилцааны хэрэгжих орон зайг хэт ойрын, албан, нийтийн, олон нийтийн гэж 4 хувааж авч үзсэн байдаг. Америкад албан харилцаа 1,5см-аас- 3,5 м-ийн зайд болдог.Бас улс бүр энэ орон зайд өөр, өөрөөр хандана. Азийн чиглэлийн улс оронд харилцагчдаа аль болох ойр байж, найрсаг, дотно байгаагаа харуулахыг эрмэлздэг бол, Америк, европын орнуудад хоорондын зайгаа хатуу барихыг хичээж байга нь харагддаг. Нэгэн судалгаанд дурдсанаар, америк,Азийн хоёр хүн олон улсын хурлын завсарлагаар ярилцах байгааг бичлэг хийгээд, дараа нь шинжилгээ хийж үзэхэд америк хүн нь зугтаад, нөгөө хүн нь араас нь нэхээд байгаа дүр зураг буусан байна. Эндээс үүдэн хэлэхэд харилцаанд хил хязгаар, тусгаар тогтнол гэсэн ойлголт бас бий. Аливаа тохиолд хил зөрчиж, тусгаар байдалд халдвал зөрчил үүсч, түүнийг шийдвэрлэх хэрэг гардаг. Тиймд харилцааны явцад хил хязгаараа бариагүй, зөрчсөн, буруу шийдвэр гаргаснаас албан харилцаа үр дүнгүй болох нь элбэг.

Түншлэл. Олон соёлын нөхцөлд түншлэл нэн чухал хэмжигдэхүүн. Америкчууд газар нутаг, нийгмийн нөхцөл байдлаас хамааран амархан танилцаж, амархан хөндийрдэг. Тэд найз нөхөр гэж зүгээр нэг харилцахад тааламжтай, цагыг үр дүнтэй ашиглаж болох сайн танил байна. Бусад зарим орны хувьд найзлаж, түншлэх явц илүү нэлээд гүнзгий, гүн үүрэг хүлээдэг болохоор урт удаан хугацаа шаарддаг. Хошин шог харилцааг зөөллөхөд , хүнийг ойртуулж нөхөрлөхөд ашигтай болохыг олон соёл зөвшөөрдөг.Тэгсэн атлаа хошин шог болгон бүх нөхцөлд дүйдэггүй. Хошин шогыг буруу, оновчгүй хэрэглэх нь өөр нөхцлийг үүсгэдэгийг мартаж болохгүй.Сайн нөхөрлөл, түншлэл гэрээ хэлэлцээр амжилттай байх эрх зүйн үндэснээс ч баталгаатай байж болдог.

Гэрээ, хэлэлцээр. Олон соёлын бас нэг чухал хэсэг бол гэрээ хэлэлцээрийн үеийн ялгаа, зааг юм. Гэрээ хэлэлцээр хийх явц бол соёлын ялгаа илэрэх нэг тавцан. Гэрээ хэлэлцээрт улс бүр өөр,өөр хандлагатай байна.Энэ онцлогыг мэдэхгүйгээр гадаад түнштэйгээ үр дүнтэй хамтран ажиллах боломж хумигдмал болно. япон зэрэг оронд гэрээ хэлэлцээрийг бүлгийн өмнөөс, бүлгийн үр ашгийг баримжаалж хийдэг байхад, Хятадад найрамдал, нөхөрлөлийн үзэл санаа давамгайлдаг.Америкчууд гэрээний дараа гарын үсэг зурдаг байхад, Орос, Грек мэтийн оронд гэрээ хэлэлцээрт гарын үсэг зурах нь гэрээ хэрэгжүүлэх эхлэл гэж ойлгогдох жишээтэй. Америкийн нөхцөлд гэрээ хэлэлцээрийг эрх зүйн хувьд зөв, хоёр талын эрх ашиг хангагдсан эсэх талаар хуульч авах нь хэвийн үзэгдэл байдаг бол, Арабын чиглэлийн орнуудад найдваргүй, үл итгэсэн байдал болж ойлгогддог.

Эд, хөрөнгө. Олон соёлын хүрээнд эд хөрөнгийн үзэл, баримтлал, түүний үнэ цэнэ чухал. Энэ нь цалин, хөлс, шагнал, бэлэг дурсгал, бэл бинчин, байр, байшинд хандах байдал юм.Зарим улсад эд, хөрөнгийг цалигчладаг байхад зарим газраа оюунлаг талдаа түлхүү анхаарах жишээтэй.Энд анзаарах нэг соёл бол улс бүрт бэлэг дурсгалын зүйлд хандах байдал юм.Зарим оронд бэлэг дурсгалыг байж болох зүйл хэмээн хүсэн хүлээж байдаг бол, зарим газраа авилга мэтээр ойлгох нь ч бий. Бидний хувьд гойд анзаарах зүйл бол ямар бэлгийг ,хэдийд өгөх явдал. Манайхан түншээ хэмжээ томтой, өндөр үнэтэй бэлгээр булах нь тэднийг эвгүй байдалд оруулах нь түгээмэл. Хэдэн жилийн өмнө манай нэг ажил хэрэгч хүн япон түншдээ эхний уулзалтаар том хивс бэлэглэж түншээ эвгүй байдалд оруулж байсныг нүдээр үзсэн хүний амнаас сонсож байсан юм байна. Учир хэмээвээс япон хүн авсан бэлгийнхээ хэмжээ, үнэтэй дүйсэн бэлэг хариу барьдаг болохоор тэр. Бидний албаар байнга харилцдаг нэгэн америк түнш маань монголчууд үнэ, цэнэтэй бэлэг өгөх их дуртай юм, тийм юм хэрэггүй гэж хэлж өгөөрэй гэж хүсч байсныг санаж байна. Америкчүүд бэлгээ голцуу боож, уут саванд хийж өгнө, бэлэг аваад заавал нүдэн дээр нь задлаж өөрөө болон бэлэг өгсөн хүндээ баяр баясгалан хариу бэлэглэнэ. Бэлгийн бас нэг өвөрмөц хэлбэр энэ.

Билэгдэл. Аливаа үндэстэн бүр өөр, өөрийн билэгдэл, тэмдэг, тэмдэглээстэй болохоор олон соёлд билэгдэл их чухал үүрэгтэй. Аман харилцааг дагалдан болон бие дааж утга илэрхийлэх билэгдэлийг буруу тайлж уншсанаас нөхцөл байдлыг мэдрэхгүй байх,үл ойлголцох нь харилцааны үр дүнд сөргөөр нөлөөлж, заримдаа бүр тасалдуулахад, дахиж сэргэхээргүй ноцтой үр дагаварт хүргэх улмаар соёлын ялгаанаас үүдэлтэй бэрхшээл гардаг. Харилцааны агуулгыг үгээр илэрхийлдэг бол сэтгэл хөдлөлийн хүрээг аман бус хэрэглэгдэхүүн буюу билэгдлүүд илэрхийлнэ.Эдгээрээс зарим нь гар барьж мэндчилэх гэх мэт улс бүрт түгээмэл тархаж байдаг бол зарим дохио зангаа билэгдэл улс бүрт өөр өөр санааг илэрхийлэх жишээтэй. МК Дональдс компани цоглог (Америк маягийн) инээмсэглэлийг өөрийн бүтээгдэхүүний илэрхийлэл гэж үздэгийг бид мэднэ. Энэ ч утгаараа 1990-ээд онд МК Дональдс компани Москвагийн төвд салбараа нээж менежмэнтээ тодорхойлохдоо ажилчдыг үйлчлүүлэгчээ хүндэтгэн нүүр дүүрэн инээж угтахад сургасан байдаг. Гэтэл Оросын ёс заншилд огтоос танихгүй хүн рүү шууд инээж (тэр тусмаа залуухан эмэгтэй) хандах нь энэ хүний харилцаа нэг л хуурамч өнгөц байгаа сэтгэгдэл төрүүлж, хуурамч инээмсэглэл байна гэж ойлгогддог. Иймд тус компани оросын нутаг дэвсгэрт энэ аргыг хэрэглэх эсэхийг нээлттэй үлдээж байсан гэдэг. Нэг төрлийн дохио улс гүрэн бүрт өөр өөр утгатай байхыг ч анзаарахад илүүдэхгүй. Тухайлбал Америкт алдартай Окей гэж эрхий долоовор хуруугаа цагираглуулан нийлүүлж харуулдаг билэгдэл Япон улсад мөнгө, Францад тэг, Латин Америкийн улсуудад доромжлон гутаасан утга илэрхийлэх жишээтэй.

Олон соёлд суралцан дасан зохицоход нүүрийн илэрхийлэл, харц ч багагүй үүрэгтэй. Нүүр царайны илэрхийлэл өгүүлэгчийн санааны баталгаа, эсвэл үгүйсгэл болохыг шууд харуулна. Итгэл үнэмшилтэй яриа, түүнийг дагалдан зохицсон нүүр царайны илэрхийлэл ажил хэргийн яриа хэлэлцээрт эерэг үр дүнг бүрдүүлнэ. Харин гөлөлзсөн, тогтворгүй, шал ширтсэн харц уг хүний дотоод сэтгэл хөдлөлийн илэрхийлэл болохын хувьд ажил хэрэг, яриа хэлэлцээрт сөрөг нөлөөлнө. Ер нь харилцагч руугаа эгц ширтэн ярих нь Америк маягийн харилцаанд тооцогддог бол энэ нь Ази чиглэлийн хүмүүст төдийлөн эерэг сэтгэгдэл төрүүлдэггүй байх жишээтэй.
ёс горим бол хүмүүсийн нийгмийн хүрээлэлд өөрийгөө авч явах нэгэн зүйлийн соёл юм.Албан ажил дээрээ, найз нөхдийн дунд, олны дотор үндэстэн бүрийн төлөөлөгчид бие өөр, өөрөөр авч явах бөгөөд, түүнийг нь бусад үндэстний төлөөлөгчид өөрийн соёлын тайлалаар ойлгож, хариу үйлдэл үзүүлдэг байна.Жишээлэхэд Азийн орнуудад хүүхдийн толгой илэх, энхрийлэх нь ердийн үзэгдэл байдаг бол америк гэр бүлд байж боломгүй. Олны дотор хөлөө ачиж суух, ташаа тулах,нуруугаа үүрэх,халаасандаа гараа хийх, бохь зажлах, гараа элгэндээ авах, буруу харж зогсох,нүдний шилээ гартаа бариад зааж ярих энэ бүхэн орон бүрт өөрийн гэсэн тайлбартай байх бөгөөд түүнийг зөв тайлж унших нь бас нэгэн харилцааны урлаг, тухайн орны соёлын талаарх мэдлэгийн илрэл мөн. харилцааны явцад эдгээр хөдөлгөөний эвслийг зохиомолоор, онохгүй хэрэглэх , бусдынхыг буруу тайлж унших аль, аль нь сөрөг нөлөөтэй.

Соёлын ялгаанаас үүсэхбалмагдалын илрэх шинжийг судлаачид янз бүрээр ангилах ба бид энд цөөн хэдийг давхцуулахгүйгээр тоочьё:

*шинэ соёлд хуучин тогтсон хэв маягаар хандах

*Шинэ орчинд байр суурь , үнэ цэнээ зөв олж баримжаалж чадахгүй байх

*бүхнийг өмнөх буюу хуучин соёлтойгоо харицуулж тулгаж харах

*амьдралын наад захын эгэл зүйлсийг шийдэж чадахгүй байх

*өөртөө итгэл үнэмшилгүй байх

*дасаж зохицох гэж хэт чармайснаас сэтгэл зүйн байнгын дарамтад байх

*Шинэ соёл руу нэвтэрч чадахгүй, түлхэгдэж байгаагаа мэдрэх

*ганцаардаж, уйтгар гунигт автан , бачимдаж бачуурах

*ажил мэргэжлээрээ , харилцаж чадахгүй байгаагаа мэдрэх,барьц алдах

*бүгдийг нэг дороос, ихээр мэдэх гэсэн гоомой оролдлого гаргах

*Шинэ орчинд дасаж зохицож чадахгүй, хүчин мөхөсдөж байгаагаа мэдрэх

*бусадтай адилгүй, тохирохгүй, найдваргүйгээ мэдрэх

*боломж, болчимгүй зүйл санаачлан хийх гэж оролдох

*Бусдын үйлдэл, үйл ажиллагаанд хар санах, болгоомжлох, дургүйцэх,

*нойргүйдэх, хэт унтах,

*уур, уцаартай болж, цочмог огцом зан гаргах, бусадтай харилцахаас зайлсийх

*зан араншин өөрчлөгдөх,өөрийгөө хүчгүй, хараат, дарамтад байгааг мэдрэх

*сэтгэлзүйн таагүй байдлаасаа болж өвдөх, харшил хөдлөх

*эрүүл мэнддээ онцын шалтгаангүйгээр хэт зовох, санаа тавих

*гэр орон, үр хүүхүд, ахан дүүс, найз нөхдөө санах, гиюүрэх

*биеэ барих, харилцааны бэрхшээлээс болж өөрийгөө харилцааны гадна гаргаж тавих зэрэг илрэл мэдрэгддэг.

Харь соёлоос үүдэн балмагдах, түүнийг даван туулах үе шатыг судлаачид дараах байдлаар ангилан үздэг.

Нэгдүгээр үеийг битүү орон зайн, эсвэл хуримын бал сарын гэхчлэн нэрлэнэ. Энэ үеийн онцлог бол олон сайхан шинэ юм үзэж нүд тайлж, шинэ орчинд орон баярлан бахдаж , алмайрах , балмагдах завгүй байдаг үе. Энэ үеийг баяр баясгалан, өөдрөг байдлын буюу анхны сэтгэгдлийн үе гэж ч нэрлэж болно. Шинэ газар ирсэн, бүртгүүлсэн, шинэ хүмүүстэй танилцсан, шинэ орчиноо таашаасан, бишэрсэн, тааламжтай мэдрэмж давамгайлсан үе байдаг. Судлаачид энэ үеийг 6-8 долоо хоног үргэлжилдэг гэх ба зарим жуулчин ,ажил хэрэгч хүмүүсийн тухайн орны тухай сэтгэгдэл зөвхөн энэ үеэр хязаарлагдаж болдог.

Хоёрдугаар үе болоод ирэхлээр хүн өдөр дутмын амьдралын аар саар бэрхшээлтэй тулгарч ,шинэ соёлд дасах гэсэн анхны оролдлогын эхэн үед эхэлдэг. Энэ үедээ хүн сэтгэл дундуур болох, тэвчээр алдах, уурлах, уйтгарлах, гуних, өөрийнхөө байр суурийг мэдрэх, арчаагүй байдлаа мэдэх, төсөөлөх зэрэг сэтгэл, санаашралын цоо шинэ шат эхэлнэ.Энэ үеийг даван туулахад багагүй хугацаа шаардагдах бөгөөд заримдаа урам хугарах,сэтгэл дундуур болох, төлөвлөснөөсөө няцаж, хуучин соёл руугаа тэмүүлэх, буцах ч тохиолдол гардаг. Өмнөх үеийн төсөөлөл, үйл ажиллагаа өөрчлөгдөж, бодит байдал тухайн хүний өмнө нь эзэмшсэн мэдлэг, амьдралын хэвшил, үнэт зүйл, мэдрэмжтэй нийцэхээ больж ирнэ. Энэ нь өдөр ирэх тусам нэмэгдсээр уур уцаарыг бий болгож, урам хугарах, сэтгэл гонсойх, бас дургүй хүрэх, үзэн ядах явдал үүсч болдог. Энэ үеийн илрэл нь сэтгэл гонсойх , урам хугарах,дургүй хүрэх, зэвүүцэх нь тухайн орны үнэт зүйл, үнэлэмжийн тогтолцоо, ажил эрхлэх, үйлдвэрлэл явуулахтай холбоотой удирдлага, ёс зүйн номлол, харь хэл, хоол хүнсний хэрэглээ, биеэ авч явах шинэ горим, албан ба албан бус харилцааны хэм хэмжээ, спортын шинэ төрөл, хандлага, автомашин жолоодох эрх, үүргийн зөрөө, банк санхүүгийн харилцаан дахь ялгаа,өөр мөнгөн тэмдэгт, хэмжүүрийн нэгж зэрэг байж болно. Энэ үеийг даван туулах нь тухайн хүний сэтгэлийн хат, орчиндоо дасан зохицох, орчноо бүрдүүлэх чадвар зэргээс хамаарна. Энэ үеийг давж чадахгүй бууж өгөх, тухайн орноос бүр мөсөн явж, тэр орон, улсын тухай сөрөг сэтгэгдлээ удаан хугацаанд хадгалах үзэгдэл цөөнгүй байдаг.

Соёлын ялгаанаас үүдэлтэй балмагдалын гуравдугаар үе болоод ирэхлээр хүн шинэ соёлынхоо талаар бага ч болов төсөөлөлтэй болж, сэтгэл амсийх, болох юм байна гэсэн анхны урам зориг бий болж эхэлнэ.Энэ мөчид сэтгэл зүйн тэнцвэргүй байдал тогтворжих тийшээ хандаж, тэнцвэржих хандлага анзаарагдана. Энэ үед хүн өмнө нь учрыг нь олохгүй байсан дадал заншил үйлийг ойлгож эхлэн, урамшиж, өөртөө итгэлтэй болж ирнэ. Энэ үед хоёр орны үйл явдал, бодит байдлыг харьцуулах чадвар ямар нэг хэмжээгээр бүрдэж эхэлнэ.

Дөрөвдүгээр ү ед харь соёлд байгаа сайн, муу талыг таньж, ялган зааглаж, хоёр соёлын элементүүд ямар нэг хэмжээгээр хамтран, хоршин зэрэгцэж аж оршиж байдаг. Энд хүн өөртөө итгэлтэл болж, байр суурь хийгээд зорилгоо тодорхойлж эхлэнэ. Эх орондоо буцаж очсноор дуусгавар болно.Энэ үед хүн байгаа улс орныхоо онцлогийг мэдэж эзэмшин, өөрийн үйлдэл, биеэ авч явах хэм хэмжээг тухайн орны иргэдтэй адилтгах бөгөөд байгаа орныхоо соёлын үнэт зүйл, тогтолцоог хүлээн зөвшөөрч, өөрийнхөө соёл уламжлалд шүүмжлэлтэй хандана. Сүүлчийн дасан зохицох үе цаг хугацааны хувьд хязгааргүй байна.

Соёлын балмагдалын тав дах шат бол бүр хожуу тухайн хүн эх нутагтаа буцаж ирсний дараа тохиох үзэгдэл. Гадаадад удаан хугацаагаар сууж байгаад эх орондоо буцаж очсон хүн анх гадаадад очсонтойгоо адил алмайралд ордгийг миний нэг шавь өөрийн бие дээр хэрхэн мэдэрснээ ярьж байж билээ. Үнэндээ удаан хугацааны дараа эх орондоо очсон хүн эх нутгийнхаа шинэ орчинд дахин дасан зохицох, гайхах, бухимдах, урам хугарах, шүүмжлэх хэрэг заавал гардаг байна. Гадаадад байгаа хүн өөрийн орны соёл уламжлалаа хэт үнэлэх, гадаад соёлыг үгүйсгэх хандлага давамгай илэрдэг бол эх орондоо ирээд соёлын балмагдалд орсон хүн гадаад соёл , үнэт зүйлийг давуу үнэлэх, өөрийн соёл үнэт зүйлээ дутуу үнэлэх, үгүйсгэх урвуу хандлага илэрдэг. Америкад амьдарч буй монголчууд америкийн амгалан тайван байдал хэв журам, иргэдийн идэвх санаачлага зэргийг үнэлэхийн зэрэгцээ өөрийн орны хөгжилд сэтгэл дундуур байх, зах зээлийн сөрөг үзэгдлийг шүүмжлэх, харьцуулах, жиших хандлага өсдөг .

Бидний дурьдсан эдгээр үе шат хүний сэтгэл зүйн ая тохь, түүний хэм алдагдлын үзэгдэл бөгөөд хэдэн үеийг туулах, тэр нь хэр удаан үргэлжлэх нь тухайн хүний эрхэлсэн ажлын гадаад орон дах ижил төстэй байдал, бие хүний сэтгэц, оюун санааны хөгжил,хэлний мэдлэг, бэлтгэл, гэр бүлийн харилцаа, нийгмийн дэмжлэг, улс орны нийгэм-эдийн засгийн байдал, гадаад харилцааны төлөв зэрэг олон олон хүчин зүйлэээс хамаарна.

Гадаад оронд ирж сурч, ажиллаж байгаа зарим хүмүүсийг харахад , тэд соёлын балмагдалаас болоод тухайн нийгмийнхээ гадна нэг тийм вакум (юу ч үл нэвтрэх битүүмжлэл) орчинд орох тал байна. Энэ нь эргээд уг хүнийг шинэ орчинд дасан зохицох үйл явцыг удаашруулдагаас өөрийгөө зөвтгөх, бусдыг шүүмжлэх,мэдэхгүй, чадахгүйгээ урдаа барих, балмагдалаа даван туулах сэтгэлийн хат, зориг, ухаалаг, зоримог алхам хийхгүй цаг алдах явдал байдаг.

Гадаад оронд урт, богино хугацаагаар ирж, очих хүний соёлын балмагдалд орсоныгоо зүрх сэтгэлдээ хэтэрхий ойр хүлээж авах нь тэр хүнийг балмагдал, бухимдал, стресст оруулж болдог. Иймд энэ балмагдлаас гарах арга замыг бас мэдэхэд илүүдэхгүй. Түүгээр ч барахгүй ажилтнаа гадаадад илгээж байгаа байгууллага соёлын ялгаа, түүнээс үүдэх бэрхшээл, мухардалтын талаар сургалт зохион байгуулдаг зарим гадаад орны төр, боловсрол, бизнесийн байгууллагын жишээг мөрдөж ч болох юм. Өмнө тулгарах бэрхшээл, саадыг давахад урдаас авсан мэдээлэл сайн нөөц болдгийг гадаадад зорчсон бүхэн мэднэ.

Соёлын ялгаанаас үүсэх бухимдалын үед хэрхэн тайвширах, сэтгэл санаагаа өөдрөг байлгах талаар судлаачид зөвлөхдөө:

1. Өмнө нь эрхэлж байсан ажил, байр сууриа мартаж, сэтгэл зүйн хувьд бүрэн чөлөөгдөхийг хичээх. Гадаадад бол та ямар нэг дарга, цэрэг, унаган нийгмийнхээ гишүүн биш, ердөө л эндэхийн шинэ хүн, эндэхийн хуулиар, журмаар амьдарч, ажиллахаар ирсэн (гэхдээ зочин биш) гадаад хүн гэдгийг ямагт санах.

2.Хэрэв танд ямар нэг тусламж дэмжлэг хэрэгтэй бол шинэ орчны хүмүүс дуртайяа туслана гэдэгт итгэлтэн, тэдэнд хандаж байх

3. Ирсэн орныхоо хэл, соёл, ёс заншлыг аль болох богино хугацаанд таньж мэдэх, тэр соёлд суралцах өндөр хүсэл эрмэлзлэлийг өөртөө бий болгохыг хичээх

4. Тухай орны соёлоос өөрийн амьдрал, ажилтай холбоотой тэр хэсгийг олж харж, зориудаар судлаж эзэмшихийг хичээх

5.Байгаа орныхоо харилцааны хэрэглүүр болсон хэлийг өөртөө тохирсон, зөв, хялбар аргаар байнга сурах

6.Амьдралд гарч байгаа өчүүхэн ч болов ахиц, хөдөлгөөнийг ажиглаж, түүндээ баярлаж, биелэхэд хялбар зорилтуудыг өмнөө тавьж байх

7. Сэтгэл санаандаа бүрэн нийцсэн тийм зүйлийг олж хийихийг хичээх

8.Хамт ажиллдаг хүмүүс, гэр бүлээр найзладаг ойр дотныхондоо дөт байж ,хэрэгтэй үед тэдний дэмжлэг, тусыг авч байх

9. Дасан зохихох үйл явц багагүй цаг, хугацаа шаардана гэдгийг байнга санаж, тэвчээртэй байх

10.Биеийн хүчний ажил хийх, биеийн тамир, спортоор хичээллэх. Энэ бол ганцаардал, уйтгар гунигийг мартагнуулах сайн арга бөгөөд сэтгэлд хоногшиж ,бугшсан ачаалалыг багасгана.

11.шинэ соёлтой холбоо тогтоох, хэл үзэж эхлэх, сурч байгаа хэлээ бататгах зорилгоор аливаа хамтлаг, нийгэмлэгт сайн дураар ажиллах нь дасан зохицоход, хэл сурахад дөхөмтэй.

12.Ард үлдсэн гэр орон, найз нөхдөө дурсан санах, сэтгэлийнхээ гунигийг нимгэлэх, гэхдээ хэт санаашрахгүй байх,хуучин үедээ хэтэрхий гүн автвал дахиж гарахад хэцүү гэдгийг мартаж болохгүй

13.Нутаг, орныхонтойгоо уулзах, танил хүмүүстэйгээ холбоо тогтоох, өмнөх ажил, бизнесээ дурсан сэргээн ярилцах

14.Нөөц болоцоог ашиглан саадыг давна гэдэгт итгэлтэй байх

15. Гутранга биш, өөдрөг үзэлтэй байх. тааламжгүй орчин, хүмүүстэй тааралдсан бол дахиж тийм байдалд орохгүйн төлөө ажил, алхамаа зохицуулахыг хичээх

16.өөрийн дуртай зүйл, хообий, давуу талаа олж хөгжүүлэх

17.Өөрт байгаа сайн сайхан эд зүйлсээ харах, хямгадах

Соёлын ялгааны алмайралыг даван туулах гол арга нь гадаад хэл мэдэх явдал юм. Амьдарч байгаа орныхоо хэлийг мэдсэнээр харилцааны арга боломж нээгдэж, ингэснээр тухайн орны соёлын бэрхшээлийг хамгийн хурдан даван туулах, дөт зам нээгддэг. шинэ соёлын балмагдалыг ойлгож, түүнийг богино хугацаанд даван туулах арга замыг эрчимтэй хайж, тэмцсэн хүн амжилт олж,улам урамшин , уйгагүй суралцаж,сэтгэлийн таашаал авч, өөртөө итгэх итгэл төрүүлдэг. Цаг үргэлж суралцах дийлдэшгүй хүсэл, тэмүүлэл гэдэг бол шинэ соёлын нөхцөлд амьдралдаа амжилт гаргах, өөдрөг амьдрахын үндэс болдог.

Гадаадад суугаа хүн хэрхэн соёлын ялгаанаас үүдэлтэй бэрхшээлтэй тулгардаг хийгээд ,түүнийг хэрхэн даван туулж байгаа талаар тодорхой жишээ, баримт бидний цаашдын судалгаанд хэрэгтэй байгаа бөгөөд, тэр бүхнийг эмхлэн цэгцлэж, нийтэд хүргэвэл гадаадад зорчин, ажил, амьдралаа зохицуулж байгаа хүн бүрт хэрэг болуужин хэмээн та бүхнийг өөрийн санал ,бодлоо илэрхийлэхийг хүсч байна.

Australian beef for Mongolians in Seoul

TSBT_MN — Fri, 12 Dec 2008 05:32:45 +0000

From: www.dayarmongol.com

…Солонгос дахь Монгол хотхоны байрны наймдугаар давхарт байрлах “Жигүүр” каргоны эзэн Т.Болдбаатар өөрийн гэсэн махны төрөлжсөн дэлгүүртэй. Австралийн үхэр, хонины мах зардаг. Хонины мах кг нь 6000, үхрийн мах 8500, үхрийн элэг сэмж 4000 вонын үнэ ханштай. Тэр ч бүү хэл мах худалдаж аваад өөрсдөө хиам үйлдвэрлэдэг гэсэн….

Сөүл дэх монголчуудын амьдрал

2008 оны 12 сарын 10

ЕНАП агентлагийн урилгаар долоо хоног БНСУ-д зочлохдоо тэнд ажиллаж амьдарч байгаа монголчуудтай уулзаж тэдний амьдрал, ахуйтай танилцаж, халуун дотно яриа өрнүүлснээ уншигч та бүхэндээ хүргэж байна.
Тус улсад 20 гаруй мянган монгол иргэн, 600 гаруй хүүхэд байдаг гэсэн албан бус тоо баримтыг хэлж байлаа. Сөүлд монгол эмнэлэг, лам, зурхайч, бариач, карго, үсчин, дэлгүүр, хоолны газар, банк, сургууль гээд Монголын гэсэн тодотголтой үйлчилгээ аль хэдийнэ нэвтэрчээ.Сонин хэвлэл гэхэд “Дээдсийн хүрээлэн”, “Хүмүүсийн амьдрал”, “Сэрүүлэг” гэх мэт шар.сонин байнга очдог аж. Тэнд амьдарч буй монголчуудын ихэнх нь шар хэвлэл авч уншдаг юм байна. Нэг сонин нь 1500 вон гэнэ.
Монголчуудын халаасыг “сэгсэрдэг” бас нэг үйлчилгээ нь урлагийнхны тоглолт. Хошин урлагийнхан, зохиолын дуучид, рок, попынхон ээлж дараалан очиж монголчууддаа тоглолтоо сонирхуулдаг юм байна. Тасалбар нь 25-30 мянган вон гэсэн жишиг тогтжээ. Гэрээгээр ажиллагсдын хувьд эрүүл мэнддээ анхаарч, эмнэлгийн үйлчилгээнд хямд төсөр хамрагддаг бол хараар ажиллаж, амьдарч байгаад нь эмнэлгийн үйлчилгээ нилээд хүнд тусдаг байна. Солонгосын эмнэлэгт зөвхөн үзлэгийн үнэ 10 мянган вон, онош тогтоож эмчилгээ хийлгэх бол талийдаг аж. Харин сүмийн эмнэлгүүд хямд үзлэг, үйлчилгээ нэвтрүүлснээр хууль бус амьдарч байгаа иргэдэд ач тусаа өгсөн сайхан үйлчилгээ болжээ.
Монголоос авч ирж зарж байгаа хүнсний бараа бүтээгдэхүүн Солонгост 2-3 дахин нугарсан үнээр борлогддог юм байна. Тухайлбал, “Талх, чихэр компани”-ийн бүх төрлийн боов, боорцог нэг уут нь 5000 вон, бидний хэрэглэж дассан шпрот 2500, ууттай гүрж ногоон цай 2000, жигнэсэн мах 6000, шоколадууд 3000, липтон цай 3000, алаг салат 5000, хиам нэг кг нь 12 мянган вонын үнэтэй аж. “Хараа” архи хэмжээнээсээ шалтгаалж 9-12 мянган вон, “Хар чингис” 25 мянга, зөгийн бал 6000, цуу 4000 вонын үнэтэй. Манайхны их хэрэглэдэг халуун сав 30 мянган вон гээд тавьчихсан нь ихэд гайхшруулж зургаан мянгын үнэтэй халуун сав яагаад 30 мянга хүрдэг байна вэ? хэмээн бодож худалдагчаас лавлахад, халуун сав чирч ирдэг хүн энд байдаггүй юм гэв. Солонгост халуун сав гэсэн ойлголт байхгүй. Тэгвэл манай монголчууд өтгөн сүүтэй цайгаа чанаад халуун савандаа хийж авч явахаас эхлээд орой ирэхэд нь халуун цай, халуун усаа савлаж хэрэглэдэг учраас эрэлт ихтэй байдаг хэмээн тайлбарлалаа.

“Хаалгаа барьсан” эзэд цалинд нь тааруулж бараа “шахжээ”

Дэлхийд нүүрлээд байгаа эдийн засгийн хямрал БНСУ-ыг тойрсонгүй. Жижиг хувийн үйлдвэрүүд хаалгаа барьж тэнд ажиллаж байсан монголчууд ажилгүй болох аюул нүүрлэж байна. Төрөл бүрийн эмэгтэй хүний цамц оёж гадаадад гаргадаг оёдлын үйлдвэрийн оёдолчин Г.Туяа, “Би энэ үйлдвэртээ овоо хэдэн жил ажилласан. Манай эзэн монгол ажилчдад их элэгсэг ханддаг. Яагаад гэвэл, бид тусгай машинууд дээр нь хурдан даддагажиж, амархан сурдаг. Үйлдвэрт маань зургаан монгол эмэгтэй бий. Бидний хийсэн бүтээгдэхүүн АНУ, ОХУ-ын зах зээлд гардаг гэсэн.
Сүүлийн үед яаж ч ажиллаад цалин нэмэгдэхгүй. Зарим тохиолдолд цалингаа цаг тухайд нь өгч чадахгүй болоод байсан л даа. Тэгээд нэг л мэдэхэд дампуурлаа зарлачихсан. Бид үйлдвэрийн үлдэгдэл барааг хямд үнээр зарж борлуулах ажилд нь оролцсон. Эзэн биднээс уучлалт гуйгаад цалин хөлсөнд тохирсон үнээр цамц “шахсан”. Нэг цамцаа 32 мянган воноор зардаг юм билээ. Бидэнд нэг цамцаа 15 мянган вонд бодож өгсөн. Би сард 950 долларын цалин авдаг. Цамцаа сүүлийн хоёр сарын цалинд маань бодож өгсөн. Би гэхэд бүх цамцаа Монгол руу ачуулчихсан байгаа. Аягүй бол та ч манай үйлдвэрийн цамцыг авч өмсөж магадгүй” хэмээн инээв. Цамцны хувьд чанар, хийц, загвар сайтай, нимгэн даавуу, силкин, гоёлын цамц оёдог гэлээ.

Доллар “хаан” биш

Түндэмуны Монгол хотхонд нутаг нэгтнүүдтэйгээ уулзаж байх үеэр Сөүлээс нилээд зайдуу хөдөө модны үйлдвэрт ажилладаг Б.Пүрэвсүрэн хэмээх залуу “Би нэг санаа хэлмээр байна” гэсээр ирсэн юм. Ерөнхий сайдын айлчлалын үеэр албан ёсны таван банкаар мөнгөө гуйвуулахаар болж жижиг мөнгө гуйвуулдаг хувийн карго бүгд хаагдсан. “ХААН”, “Монгол шуудан”, “Капитрон”, “Голомт”, “Анод” гэсэн банкуудаар мөнгө гуйвуцулахад баталгаатай хэмээн Солонгост салбаруудыг нь нээсэн. Тэгтэл Монгол руу цалингийнхаа хэд гурван төгрөгийг шилжүүлье гэхэд л заавал воноо доллар болгодог. Улсын банк л юм бол ямар л бол ямар валютаар хөрвөх учиртай гэж боддог. Ер нь хүссэн валютаар хөрвүүлж болохгүй гэж үү. Ганц долларыг шүтээд суугаад байдаг нь банкуудын ханш дээр нь тоглож ашиг олдог нэг боломж байх. Евро, юань, иен ч байсан яадаг юм бэ, зах зээлд тогтвортой валютаар хөрвүүлэх шаардлагатай байна. Өнөөдөр сая 500 мянган вон Монгол руугаа явуулах гэсэн вонын ханш эрс буугаад доллар өсчихлөө. Тэгвэл аль нэг тогтвортой валютаар мөнгийг маань хүлээн аваад Монголд хүссэн валютаар өгөх ёстой. Ганц долларыг шүтэж суудгаа болих цаг болсон” гэж байлаа. Тэрээр тавилга хийдэг үйлдвэрт ажилладаг бөгөөд Солонгост ирэхээсээ өмнө манай хэвлэл мэдээллийн байгууллагад сэтгүүлчээр ажиллаж байсан гэлээ. Гэрээр ингэж ажиллаагүй бол сэтгүүлчийн цалингаар өөрийн гэсэн байртай, унах унаатай болж амжихгүй байлаа.
Эр хүн чинь “үүрээ засах”, үр хүүхдээ, гэр орноо авч явах гээд эмэгтэйчүүдээс илүү ачаа үүрдэг. Ямар сайндаа л хүний нутагт борви бохис хийлгүй ажиллаж өөрийн гэсэн орон гэртэй, оочих аягатай боллоо. Залуу насны эрч хүчтэй үедээ ажиллаж хэдэн төгрөг хуримтлуулах гэж зүтгэж явна” гэв. Солонгосын ажил олгогчид ажилдаа сайн, итгэлтэй хүмүүсийн гэрээг сунгаж ажиллуулдаг гэнэ. Тэрээр найман жил энд ажиллаж байгаа бөгөөд эхнэрээ татаад авчихсан хамт нэг үйлдвэрт ажилладаг юм байна. Цалин нь сая 800 мянган вон авдаг байсан бол одоо илүү цагийн мөнгө өгөхөө больсон. Энэ нь эдийн засгийн хямрал нүүрлэж эхэлсний гай шууд ажилчин бидэнд тусч байгаа нэг хэлбэр хэмээн ярив. Энд архины шил, АПУ-гийн шошгийг ашиглаж хуурамч архи үйлдвэрлэж байгааг олон хүн хэлж байлаа.
Монголоос ирж байгаа “Хар чингис”, “Хараа”, “Алтантүрүү”, “Мөнгөн түрүү” эндхийн архинаас шал өөр амттай байдгийг ч дуулгаад авлаа. Монгол архины салбарыг энд нээснээр монголчуудын архидалт ихсэж гэмт хэрэг зөрчилд орох нь нэмэгдсэн гэнэ. АПУ-гийн салбар нээгдээгүй байхад сөжү, шар айраг л ууна, согтолт багатай, айхтар онц ноцтой хэрэг гарах нь ховор байсныг тэд хэлж байлаа.
Монголчуудын нээсэн архины салбар дэлгүүрт виски, Хараа, Чингис, Алтан түрүү, Мөнгөн түрүү гээд нөгөө л 40 градусын айхтар хүчтэй монгол архи бүгд байдаг. Тэр бүү хэл монгол хоолны газруудад архиар үйлчилдэг болсноор бие биенийхээ хэрцгийгээр амь насыгнь бүрэлгэсэн хэрэг цөөнгүй гарсанд эмзэглэж явдгаа “Монгол таунд” таарсан монголчууд хэлсэн.

“Чингис хивсээ хуу татаад авсан”

Г.Тамир хэмээх залуу Сөүлд ажиллаж амьдраад багагүй хугацаа өнгөрчээ. Тэрээр, бэлэг сэлтээ анхаармаар юм билээ шүү хэмээн онцолж байсныг дуулгая. Тэрээр ээлжит амраитаараа Монголдоо ирээд буцахдаа нөгөө л монгол хүний зочломтгой, дайламтгай зангаараа үйлдвэрийнхээ эзэнд “Чингис хаан”-ы дүртэй хивс, архи, ааруул хурууд гээд Монголын аль сайхан гэж бодсон идээ ундааны дээжээ аваад очжээ. Манай Монголын идээ гээд ааруулаа үйлдвэрийн солонгос ажилчиддаа амсуултал зарим нэг нь ярвайгаад хогийн сав руу хаяж байхыг хараад эвгүйцэх сэтгэл төрдөг юм билээ. Үйлдвэрийнх нь эзэн Тамирт нилээн сайн, хаяа караокед дуулж хамт хооллодог гэнэ. Нэг удаа түүнийг гэртээ урьтал нөгөө хэдэн сарын өмнө бэлэглэж байсан эзэн Чингисийн хөрөгтэй хивсийг нь үүдэндээ дэвсчихсэн. Тэрэн дээр нохой нь хэвтэж байхыг хараад дотор нь харанхуйлж ёстой уйлмаар болсон.
Тэгээд танд энэ хэрэггүй бол би авъя даа. Энэ хивс үүдэнд дэвсдэг эд биш. Бидний хүндэлж биширдэг их эзэн Чингис хаан маань байгаа юм гэж хэлээд хуу татаж аваад гарчээ. Маргааш эзэн нь уучлалт хүссэн гэдэг. Манайхан л болсон хойно хүмүүст бэлэг сэлт энэ тэр гээд бөөн юм болдог. Бидний дээдэлж биширдэг юм бүрийг гадаадын хүмүүс тэр бүр мэддэггүй. Тийм болохоор зүгээр жижиг бэлэг дурсгалын нандин зүйл бэлэглэх нь зүйтэй юм шиг санагдсан гэж байв. Хүний нутагт монгол хүн улам үндсэрхэг үзэлтэй болдог юм шиг санагдсан. Дээдэлдэг идээ ундаа, бүтээгдэхүүнээ хог мэт үнэлүүлэхээс татгалзаарай хэмээн дараа дараагийн ирэх монголчууддаа сануулах үүднээс энэ түүхээ өгүүлж байна гэлээ.
Ер нь Сөүлд амьдарч байгаа монголчуудын олонхийн санал нь гэр бүлээрээ гэрээгээр ажиллахыг их хүсдэг нь илт байлаа. Энэ асуудлыг холбогдох яам тамгын газруудад нь хэлж дамжуулж огөөч ээ. Сэтгүүлч та бүхэн олны саыаа бодлыг сонсож дамжуулдаг гүүр шүү дээ. Тийм болохоор илэн далангүй ярьж байна гэцгээж байлаа. Сүүлийн үед гэр бүл салах, хүүхэд ончрох асуудал маш их гарч байгааг дурьдсан юм. Гэр бүлээрээ ажиллагсад илүү тогтвор суурьшилтай, сэтгэл санаа тайван амгалан, монго ч сайн хураадаг аж. Монголчууд зарим Азийн орнуудын хүмүүс шиг насаараа хүний нутагт амьдрах хүсэл огт байдаггүй. Хэдэн төгрөг хийчихвэл нутгийн зүг хүлгийн жолоо хурдан залахсан л гэж бодож явдаг хэмээн хэлж байсан.
Одоогоор Соүлд албан ёсны нэгмонгол сургууль байдаг. Гэхдээ Сөүл дэх монгол хүүхдүүдийг бүгдийг хамарч чаддаггүй юм байна. Зарим эцэг, эхчүүд хүүхдээ өндөр төлбөртэй сургууль, цэцэрлэгт сургадаг. Сүмийн сургууль нь хямд боловч сургалтын чанар тааруу учраас тэр бүр хүүхдээ сургах нь ховор гэнэ. Солонгос дахь Монгол хотхоны байрны наймдугаар давхарт байрлах “Жигүүр” каргоны эзэн Т.Болдбаатар өөрийн гэсэн махны төрөлжсөн дэлгүүртэй. Австралийн үхэр, хонины мах зардаг. Хонины мах кг нь 6000, үхрийн мах 8500, үхрийн элэг сэмж 4000 вонын үнэ ханштай. Тэр ч бүү хэл мах худалдаж аваад өөрсдөө хиам үйлдвэрлэдэг гэсэн. Гэрээгээр ажиллагсдын байр, хоолыг тухайн үйлдвэр нь хариуцдаг юм байна. Зовхи нь өөдөө зарим монгол иргэд маань яг л эх нутагтаа амьдарч байгаа шиг тансаг сайхан амьдардаг гэнэ. Хоёроос гурван өрөө байртай, халуун усны душ, банн бүгд бий. Ийм байранд амьдрахад зөвхөн барьцаанд нь 5-10 сая вон төлөхөөс гадна cap бүр 200-300 мянган вон төлдөг юм билээ. Монголчууд маань хаа ч явсан цоглог улс юм. Бүгд л солонгос хэлээр чөлөөтэй ярьж, Сөүлийн гудамжинд машин хөлөглөж дуртай газраараа давхиж явна.

Д.Догсмаа /МОНЦАМЭ мэдээ/

Gegeen-Email Group

TSBT_MN — Fri, 12 Dec 2008 03:09:03 +0000

From: http://groups.yahoo.com/group/gegeen/

Activity within 7 days:

159 New Members - 1 New Link - 10 New Messages - 1 New File – New Questions

Description

GEGEEN group is for Mongolians, who are interested in sharing the English Learning Experiences, IELTS / TOEFL e-books, up-to-date Scholarship Information and Business Ideas. Forward to someone, who might be interested in!

http://www.gegeen.com -n Email Group-n undsen zorilgo ni angli helee saijruulah sonirholtoi mongolchuudaa negtgej, IELTS / TOEFL-n nomnuudaa hariltsan soliltsoh, gadaad dotoodod suraltsah tetgelegnii talaarh medsen duulsanaa tuhai burt ni gishuud hoorondoo medeeleh, uls damnasan businessiin sanaanuudaa huvaaltsah zorilgoor uusgelee. Sonirhoj magadgui naizuuddaa Group-n medeelliig tsaash ni damjuulaarai.

Group-s emailee hasuulahdaa gegeen-unsubscribe@yahoogroups.com hayag ruu hooson email bicheed hasuuldag

Email solilcox xayag: gegeen@yahoogroups.com
Burtguulex xayag: gegeen-subscribe@yahoogroups.com
Xasagdax xayag: gegeen-unsubscribe@yahoogroups.com
Admintai xariltsax xayag: gegeen-owner@yahoogroups.com

Zarim gishuuded olon email avah ni taalagddag ch, zarimiinh ni huvid heregtseegui, junk emailuud chat shig olnooroo ochih magadlaltai tul ilgeej bui emailuudee busaddaa ogoojtei, heregtei baih talaas ni bodoj bichitsgeevel bugded ni taalagdah bolno. Olon email avah huselgui humuus doorh tohirgoog hiigeerei. Bayarlalaa.

http://groups.yahoo.com/group/gegeen/join – iishee orood dor dor ni (Individual Emails) email avahguigeer, odriin toim (Daily digest) avdagaar tohiruulj bolno. esvel ogt email avahguigeer (Special Notes, Web Only) songoj bas bolno.

http://groups.yahoo.com/group/gegeen/files – iishee orood IELTS / TOEFL-n e-books bolon busad heregtei files tataj avah buyu bairshuulna uu. Bayarlalaa

Files

	Size	Creator	Created
bolderdene ebookssssss		include6261	Nov 25, 2008
_5000_toefl-ielts_ words.doc	289 KB	gegeen_au	Nov 12, 2008
advanced grammar practice2009.pdf	1867 KB	gegeen_au	Nov 12, 2008
Grammar Rules.pdf grammar roles	4665 KB	buyanaa_555	Nov 13, 2008
how to prepare ielts listening.pdf	464 KB	gegeen_au	Nov 12, 2008
how to prepare ielts reading.pdf	529 KB	gegeen	Nov 12, 2008
how to prepare ielts writing.pdf	419 KB	gegeen	Nov 12, 2008
IELTS Module.doc	69 KB	odkhu_a	Nov 20, 2008
ielts academic writing-essay.pdf	19 KB	gegeen	Nov 12, 2008
ielts handbook.pdf	835 KB	gegeen	Nov 12, 2008
Ielts nom.zip	895 KB	gegeen	Nov 12, 2008
IELTS Secret Key.doc	40 KB	odkhu_a	Nov 20, 2008
ielts self test 1.doc	53 KB	gegeen	Nov 30, 2008
ielts speaking topics.doc	26 KB	gegeen	Nov 30, 2008
Ielts Sure Success! by KK and AK.pdf	946 KB	gegeen	Nov 30, 2008
Scholarship mongolia.pdf	70 KB	gegeen	Nov 12, 2008
speaking.doc	85 KB	odkhu_a	Nov 20, 2008
toeflsecretsandtactics.pdf	548 KB	gegeen	Nov 12, 2008
vocabulary for ielts.pdf	2288 KB	gegeen_au	Nov 12, 2008
Warwick announcement 2009 – MONG.doc Scholarship to Great Britain	167 KB	gegeen	Dec 4, 2008
Writing Sample.doc	51 KB	odkhu_a	Nov 20, 2008
ZG moriin xotol tosol 2008-2012.zip	76 KB	bulganmaab	Nov 21, 2008

Ivanhoe Mines-share price goes up by 20 percent

TSBT_MN — Wed, 10 Dec 2008 05:07:59 +0000

From: olloo.mn

Бусад : » ”Айвенхоу Майнз” шинэ орд илрvvллээ

Нийтэлсэн: 2008-12-10 11:02:01 , Мэдээний дугаар: #1143465

Тус компанийн шинээр хийсэн єрємдлєгийн дvн гармагц хувьцааны нь vнэ 20 хувиар єсчээ.

Айвенхоу Майнз компаний захирал Ж.Маккен Оюу Толгой дахь тєслийн єрємдлєгийн явцад алт, зэсийн агууламж ихтэй шинэ бvс илрvvлсэн тухайгаа Улаанбаатарт мэдээлсэн. Тэрхvv эрдэсжлийн бvс нь урьд илрvvлж байсан Оюутолгойн ємнєд хэсэг болон Хюго Даммитийн ордынхтой жишихvйц аж. Эрдэсдлийн бvс нь саяхан илрvvлсэн ємнєд хэсгээс Оюутолгойн тєв хэсгээр дайрч, хойш чиглэсэн 20 км урттай зурвас юм. Хамгийн сvvлд илрvvлсэн тус бvсийг нээсэн нь ихээхэн чухал. Учир нь урьд илрvvлсэн Херугагийн орд болон Баруун урд талын ордын дунд алт зэсийн томоохон орд байх магадлалтайг харуулж байна. Одоо хийгдэж буй єрємдлєг нь Оюутолгойн хойд талын vндсэн орд болон саяхан нээгдсэн ємнєд хэсгийн Херугагийн орд хоорондоо холбоотой эсэхийгтодруулах зорилготой. Херугагийн ордоос хойш 1.5 км, Оюутолгойн баруун хойд хэсгээс урагш 1.5 км зурваст тус тус гvний єрємдлєг хийж байгаа юм. Энэхvv єрємдлєгийн дvнгээс vзэхэд Оюутолгойн ємнєд хэсэг болон Хюго Даммитийн ордтой тэнцэхvйц томоохон орд илрvvлсэн байх магадлалтай байна.

Д.Мєнхболд
Дугаар 269 /2556/