gegeen com » — Study/Work In OZ

AU Graduate D.Zorigt

TSBT_MN — Thu, 25 Sep 2008 06:28:11 +0000

From: http://zuuniishuudan.news.mn/content/2062.shtml
Related: Австралид Төгсөгчидийн ашиг тус

.. Гадаад харилцааны яаманд ажиллаж байгаад дараа нь Австралийн Үндэсний их сургуульд олон улсын харилцааны магистрын зэрэг хамгаалсан. ..

Д. Зоригт: Хувь хүнийхээ үүднээс туулж яваа тавилангаа би хэнд ч яримааргүй байна
2008.09.25

“Ярилцъя” булангийн шинэ зочин Эрдэс баялаг, түлш эрчим хүчний сайд Д.Зоригт. Эдүгээ улс төрийн хүрээнийхэн дунд хамгийн их анхаарал татаж буй залуу сайдыг хувийн зүгээс нь ч “хувьсгал”-ын зүгээс нь ч нийгэм маш их сонирхож байгаа юм.

-С.Баяр стратегийн маш чухал бодлого хэрэгжүүлэх шинэ яамныхаа сайдаар таныг сонгосон нь өөрийн эрхгүй анхаарал татаж байна. Энэ сонголтод таны ямар үнэ цэн нөлөөлсөн гэж та үзэж байна?

-Ерөнхий сайдын өмнөөс би өөрийнхөө талаар хариулаад байх нь зөв юм уу, буруу юм уу би бас сайн мэдэхгүй байна л даа. Энэ ажлыг хийлгэх саналыг тавихдаа бол “Ер нь мэргэжил боловсролын хувьд бол чамайг болж байна гэж үзлээ. Энэ ажлыг хийх чадвартай гэж үзлээ” гэж л хэлсэн. Таны тавьж байгаа асуултад илүү дэлгэрэнгүй хариулт өгөх нь миний хувьд зохимжгүй гэж үзэж байна.

-Яг одоо бол өөрийг тань нийгэм маш их сонирхож байна. Улс төрийн хүрээнийхэн дунд М.Энхболдын хүн, бишээ Сү.Батболд оруулж ирж байгаа юм аа гээд л тааж ядаад эхэлснийг өөрөө анзаарч байгаа байх?

-Сонин хэвлэлүүдээр өөрийнхөө талаар явж байгаа мэдээллүүдийг харж байгаа. Би танд өөрийнхөө тухай товчхон ярьж өгье. Үүний дараа тодорхой ойлголт үүсэх байх. Би бол 1994 оноос хойш, Гадаад яаманд ажилласан хүн л дээ. Манай хамгийн анхны Гадаад харилцааны эмэгтэй сайд байсан Туяа гэдэг хүнийг та санаж байгаа байх. Тэр хүн анх намайг 1998 онд Гадаад харилцааны яамны нэг чухал цөм болох Бодлогын газрын орлогч даргаар томилж байсан юм. Тэгэхэд би 27-хон настай байсан. Надад их том итгэл хүлээлгэсэн. Бид гар нийлж ч ажилласан. Одоо хүртэл хувийн сайхан харилцаатай явдаг юм. Ч.Улаан сайдын талаар би бас заавал хэлэх ёстой. Тэр хүнээс маш их зүйл сурсан. Намайг бол өөрийнхөө Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бодлого зохицуулалтын газрын даргаар ажиллуулсан. Тэнд би голлон зээл тусламжийн чиглэлээр хариуцаж ажиллаж байсан. Их юм сурсан. Дараа нь Сү.Батболд сайдтай ажилласан. Жил гаруй хугацаанд удирдлагад нь ажиллалаа. Дараа нь Х.Наранхүү, Б.Жаргалсайхан, Ц.Даваадорж сайдуудын үед ажиллалаа. Х.Наранхүү сайдтай бол ялангуяа маш сайхан хамтарч ажилласан. Ялангуяа салбарын энэ баримт бичгүүд дээр.

-Шинэ хүн гэж дүгнээд байгаа нь жаахан учир дутагдалтай л юм байна. Төрд арван хэдэн жил ажиллачихсан хүний намтар бус уу?

-Дунд нь бас хоёр удаа сургуульд явж суралцсан л даа. 2007 онд С.Баяр даргыг Ерөнхий сайдаар томилогдоход Ерөнхий сайдын дэргэдэх хөгжлийн бодлогын зөвлөлд нарийн бичгийн даргаар ажиллалаа. Би нэг л зүйлийг бодож яваа хүн. Өөрт байгаа мэдлэг боловсрол, дадлага туршлага юу байгаагаа дайчлаад ажиллах ёстой хүн л гэж. Би өөрийгөө тодорхой хэмжээний технократ гэж л үздэг. Байгаа байдал маань л энэ. Нэг их улс төр гэж яваагүй. Бүр яваагүй ч гэхэд бас…

-Ямар ч байсан МАХН-ын гишүүн байж таарах байх ?

-МАХН-ын гишүүн мөн.

-Хэдэн оны гишүүн бэ?

-2004 онд намд элссэн.

-Харьцангуй сүүлд улс төрийн сонголтоо хийсэн юм байна?

-Тэгсэн.

-Энэ сонголтод таны дүүгийн нөлөө их байсан байх аа даа?

-Дүү маань ч тэр үеэр элссэн.

-Танд энэ талаар хөндөх хэчнээн хүнд байгааг ойлгож байна. Таны тухай тайлбар өгүүллүүд дандаа талийгаач дүүгийн тань нэртэй хамт бичигдэж байгааг анзаарсан. Магадгүй танд хэвлэлийнхэн бидэнд хандаж хүсэх зүйл байж болох юм. Түүнийгээ хэлж болно шүү дээ?

-Хувь хүнийхээ үүднээс туулж яваа тавилангаа би хэнд ч яримааргүй байна. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр миний тухай цацагдаж байгаа мэдээллүүд ажил хэргийн зам мөрд минь түшиглээсэй гэсэн бодол төрж байгааг нуугаад яахав. Аав ээж маань настай улсууд шүү дээ. Тэдний маань эмзэглэл, сэтгэлийн шархыг бодож үзээсэй л гэж гуймаар байна. Өөр надад хүсэх юм юу ч алга.

-Зоригт сайд маань хотын хүүхэд гэж байгаа. Ингэхэд аль хорооллынх билээ?

-Улаанбаатарынх шүү. Би чинь 220-ийнх ш дээ.

-Зөвлөлтийн гуравдугаар дунд сургууль төгссөн бил үү?

-Тэгсэн.

-Сэхээтний гэр бүлд төрж өссөн гээд таны албаны намтрыг уншсан. Эцэг эхээс хэдүүлээ вэ?

-Ээж ааваас бол хоёулаа л даа. Гэхдээ манай ээжийн дүүгийн охин бидэнтэй хамт өссөн юм. Ер нь бол гурвуулаа гэсэн үг…Дүү охин маань одоогоор Америкт докторын зэрэг хамгаалж байна. МУИС-д багш байсан юм.

-Таны аав ээж хоёр ?

-Аав маань цахилгааны инженер мэргэжилтэй, ер нь бол эрчим хүчний салбарын хүн л дээ. Олон жил үйлдвэрчний төв зөвлөлд хариуцлагатай албан тушаал хашиж байсан. Салбарын хүмүүс нь сайн мэддэг юм. Дараа нь Хөдөлмөрийн яаманд тэргүүн дэд сайд хийж байсан.

-Тэгвэл та хувийн маш том зөвлөхтэй юм байна?

-Тэгэлгүй яахав. Би үнэхээр хувийн их том зөвлөхтэй.

-Тэр үеийн албан тушаалтнууд бол асар өндөр хариуцлагатай хүмүүс. Шинэ цагийн төрийн тогтолцооны гажиг, согогуудад нэлээд шүүмжлэлтэй хандаж явдаг нь ч нийтлэг ажиглагддаг. Таныг сайд болоод очиход юу хэлж байх юм?

-Сайн ажиллаарай л гэсэн.

-Тийм товчхон уу?

-Өөр хэлсэн үг байгаа л даа. Тэрийг нь өөртөө хадгалмаар байна.

-Ээжийг тань бол мэднэ. Гэхдээ уншигчдын маань зарим нь сонирхож байж болох юм?

-Ээж маань Монгол Улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Мөрөнгуа гэж хүн бий. Монголын хүүхэлдэйн кино урлагийг үүсгэн байгуулагчдын нэг дээ. Мэргэжлийн сургуулийг нь төгссөн монголын анхны зураглаач хүн л дээ. Бас анхны эмэгтэй зураглаач. Насаараа телевиз гэдэг сайхан байгууллагад ажилласан. Бас кино үйлдвэрт ажиллаж байсан. Би бол багадаа одоогийн монгол телевизийн байраар л их орж гарч өссөн дөө.

-Одоо ч гэсэн ажилласаар уу?

-Одоо хүртэл ажилладаг. Гэхдээ ирэн яван, өөрийнхөө цаг бололцоогоор. Дээрээс нь манай хоёр хүүхэд, дүүгийн маань хоёр хүүхэд гээд дөрвөн хүүхэд бий. Тэр дөрөв дөрвүүлээ ээж аав хоёртой хамт байдаг. Бид нар бараг орох эрхгүй шахам тийм нэг айл бий дээ.

-Та гэргийгээ танилцуулахгүй юм уу?

-Манай эхнэр Солонго гэж эмэгтэй бий. Эмч мэргэжилтэй. Олон улсын байгууллагад эрүүл мэндийн чиглэлээр төслийн удирдагч хийдэг.

-Өөрийг тань их сурлага сайтай хүүхэд байсан гэж сонссон. Аравдугаар ангиа төгсөөд шууд Орос руу биз дээ?

-Тэгсэн. Зөвлөлтийн гуравдугаар дунд сургуулийг төгссөн. Тэр үед чинь алтан медальтай төгссөн хүүхдийг шууд конкурсгүй сургуульд урилгаар явуулдаг нэг тийм журам байлаа ш дээ. Тэгж л анх Москвагийн Их сургуулийн политэкономын ангид явсан. Тэгээд очоод байж байтал гэнэт Гадаад явдлын яамнаас дуудаад ийм сургуульд орох уу гэж санал болгосон. Тэгээд тэр дор нь шийдээд л орсон. Тэр үед Олон улсын харилцааны сургуульд сургах хүмүүсээ тэгж л шийддэг байсан юм шиг байгаа юм. Ингээд Москвагийн Олон улсын харилцааны дээд сургуулийн оюутан болсон. 1988-1994 онд суралцаж хятад судлаач мэргэжлээр төгссөн. Төгсөхдөө бол улс төр судлаач, хятад судлаач гэсэн дипломтой төгссөн. Ирээд Гадаад харилцааны яаманд ажиллаж байгаад дараа нь Австралийн Үндэсний их сургуульд олон улсын харилцааны магистрын зэрэг хамгаалсан. Дараа нь Японы Кюүшүгийн их сургуульд суралцаж, хууль зүйн ухааны магистрын зэрэг хамгаалсан. Хаа хаана нь би их олон сайхан найз нөхөдтэй хамт сурч байлаа. Нэрлэвэл олон хүн бий дээ. Одоо хүртэл бие биенээ гэсээр явдаг.

-Танай танхимыг улс төрийн зөвшилцөл дээр суурилж боссон болохоор гангар шаазан шиг хэврэг байх магадлалтай гэх судлаачид олон байна. Манай улс төрийн сөргөлдөгч хүчнүүд хамтран засаг барих хоёр дахь тохиролцоондоо юутай ч хүрч чадлаа. Энэ шийдлийн талаар та ямар бодолтой байна?

-Улс төрийн хувьд бол зөв л шийдвэр гарсан гэж би үзэж байгаа. Нийгмийн ийм онцгой үед бол онцгой шийд л хэрэгтэй. Үсрэнгүй хөгжил гэж нэгэнт бид ярьсан учраас. Сүүлийн хэдэн жилийн турш бид энийг яриад, тэгээд тодорхой шийдэлд хүрэх гэхээр хоёр талаасаа хэрүүл хийгээд ерөөсөө болохгүй байна шүү дээ. Тэгээд энэ хүнд нөхцөл байдлаас гарах ийм шийдлийг л харлаа гэж би бодоод байгаа юм л даа.

-Хоёр намын хамтран ажиллах гэрээг хэр амь бөхтэй баримт бичиг болсон бол гэж санаа зовних хүмүүс олон байна?

-Хүмүүсийн хүсэн хүлээж байгаа бүх асуудлыг л тусгасан байна гэж би хараад байгаа юм. Хамгийн гол нь яг одоо зайлшгүй хийх ёстой ажлуудыг бүгдийг л тусгасанд байна. Нийгмийн хангамжийн чиглэлийн, үйлдвэржилтийн чиглэлийн, эдийн засгийн хөгжлийн чиглэлийн гээд асар чухал зорилтууд тусгагдсан. Гэхдээ хийж чадах уу гэдэг өөр асуудал. Хийнэ дээ. Хийхийн төлөө ажиллана.

-Зорилт бол өөрөө их гэгээн зүйл байхгүй юу. Зорилт ярих угаасаа амархан. Зүгээр засаг хэр тогтвортой ажиллах боломж бий вэ л гэж сонирхоод байгаа юм. Та тэр гэрээг нухацтай судалсан биз дээ?

-Засгийн газар хоёр удаа л хуралдлаа. Зөв л бүтэц байх шиг харагдаж байна. Их зөв шийдэлд хүрсэн байна гэж харагдаж байна. Үр дүн ямар байхыг бол цаг хугацаа харуулна.

-Яг тэр гэрээг бол та онцгойлон судлаагүй юм уу. Би гэрээ л гээд асуугаад байдаг. Та холуурхан л хариулчихаад байх юм?

-Судлалгүй яахав. Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрийн ажлын хэсэг гарчихлаа ш дээ. Тэр мөрийн хөтөлбөрийг боловсруулах ажлын хэсэгт би өөрөө орж ажиллаж байгаа. Энэ мөрийн хөтөлбөрт гэрээнд тусгагдсан зүйлүүд зарчмын хувьд тусгагдаж байгаа. Мэдээж хэрэг судлалгүй яахав.

-Нэг хүчин нь дуртай үедээ цуцлаад хаячих гэрээ биш биз?

-Үгүй. Боломжгүй гэж бодож байна.

-Улс төрийн хоёр голлох хүчин газрын хэвлийн баялгаа ашиглая, стратегийн орд газруудаа эргэлтэд оруулъя, ард иргэдийнхээ амьжиргааг дээшлүүлье, улс орныхоо хөгжлийн бодлогод үсрэлт хийе гэсэн зарчмын тохироонд хүрлээ л гэж харж байгаа шүү дээ. Сонгуульд гарч ирэхдээ үүн дээрээ тулгуурласан том амлалтууд өгчихсөн. Одоо хийх нь үлдлээ. Ингэж шалаад байгаагийн маань цаад санаа нийгмийг жаахан тайвширч, итгэлтэй хүлээгээсэй л гэсэн бодлынх юм?

-Ойлгож байна. Ер нь бол энэ салбарын хамгийн том зорилт бол хууль. Хамгийн том асуултын тэмдэгтэй байгаа зүйл бол ерөөсөө л хууль шүү дээ. Хууль өөрөө тогтворгүй, хууль өөрөө байнга өөрчлөгдөөд, хууль өөрөө батлагдсаныхаа маргаашаас эхлээд өөрчлөгдөнө гэсэн хардлагаар түрэгдээд эхлэхээр л салбарт хүн хөрөнгө оруулахгүй байгаа байхгүй юу. Хамгийн энгийнээр тайлбарлахад шүү дээ. Ашигт малтмалын салбар гэдэг бол бусад салбараас асар их ялгаатай салбар. Яагаад гэвэл нэг томоохон уурхайг, ялангуяа стратегийн гэж онцлогдож байгаа уурхайг ашиглалтад оруулахад чинь тэрбум тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт хийдэг байхгүй юу. 100 сая, 100 саяар нь хийдэг. Ийм хэмжээний хөрөнгө оруулалтыг хийх гэж байгаа хүн юунд итгэлтэй байх ёстой вэ гэхээр баталгаатай, тогтвортой хууль эрх зүйн орчинд л итгэлтэй байх ёстой. Хөрөнгө оруулагчид хамгийн гол нь ойлгомжтой, тогтвортой, урт хугацааны бодлого л нэхдэг. Тэгээд мэдээж энэ нь хуулиар илэрхийлэгдсэн байгаасай гэдгээс өөр тэд ямар ч шаардлага тавьдаггүй. Тэрбум тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт хийх гэж байгаа хүмүүсийн хувьд мэдээж энэ нь зүй ёсны хэрэг байх. Мэдээж энд ганцхан хөрөнгө оруулагчдын ашиг сонирхол байхгүй шүү дээ. Энэ баялгийн эзэн нь болсон Монголын ард түмний өөрийнх нь сонирхол нэгдүгээрт тавигдаж таарна. Энэ ашиг сонирхлыг хөрөнгө оруулагчдын ашиг сонирхолтой зөв блансыг нь олох л асуудал одоо бидний өмнө тавигдаж байгаа юм.

-Мэдээж хийх ажил их байгаа. Харин шинэ яам хаана төвхнөж байна?

-Байраа энэ Үйлдвэр худалдааны яам, Түлш эрчим хүчний яамны хооронд судлаад л явж байна даа. Хоёр хонолоо. Бүтцийн асуудлаа одоо оруулна даа.

-Боловсон хүчнүүд нь хаана явнаа?

-Хуучин яамдууд дээрээ одоохондоо байгаа. Ер нь бол их сайхан тогтчихсон мэргэжлийн бүтэц байгаа. Аль ч яаманд нь салбараа мэддэг, туршлагатай хүмүүс байгаа. Дээрээс нь залуучууд бас байгаа. Гол нь хүн болгон өөрийнхөө урд байгаа ажлаа л хийсэн шиг хийх ёстой. Хаа хаанаа ийм л зарчим тавигдах ёстой гэж бодож байна.

-Танд сайдаар ажиллаач гэдэг саналыг бол Ерөнхий сайд яг өөрөө тавьсан уу?

-Саналыг бол надад Ерөнхий сайд өөрөө тавьсан.

-Хэвлэлүүдээр бичээд байгаа шиг шадар сайд, Сү.Батболд хоёрын аль нэг нь нэрийг тань дугтуйлж орсон гэдэг худлаа биз дээ?

-Уучлаарай, би үнэндээ бол өөрийгөө бас нэг тийм мэргэжлийн хүн байж чаддаг юм болов уу гэж бодох дуртай байдаг юм ш дээ.

-Уг нь хэтэвч, хөнжил хоёр руу шагайх муухай л даа. Гэхдээ таныг улсын хөрөнгө шамшигдуулахгүйгээр биеэ аваад явчих хэмжээнд хүрсэн хүн эсэхийг иргэд мэдэхийг хүсч болох юм?

-Би дундын л, боломжийн амьдралтай хүн байх гэж боддог юм. Өөрийнхөө гэр бүлийг аваад явчих хэмжээнд төлөвшсөн байх.

-Хариуцаж байгаа салбар тань хамгийн том эрх ашгийг дагуулж байгаа. Та бас хамгийн их хардлага дунд амьдрах болсноо мэдэж байгаа биз дээ?

-Мэдэж байгаа. Хардах эрх нь байгаа гэж сэтгүүлчид та нар хэлэх дуртай. Тэгэхээр хардацгаа, судалцгаа л гэж хэлье дээ. Би бас нээлттэй ажиллахыг хичээе. Харин хувийн амьдралтай холбоотой зүйлд хүндэтгэлтэй хандаарай гэж би түрүүн гуйлаа. Зөвөөр ойлгох биз дээ.

-Дэд сайдаар тань хэн ирэх гэж байгаа вэ?

-Одоогоор мэдээгүй байна.

-Юуны өмнө цаг зав гаргаж ярилцсанд баярлалаа. Таны туулж ирсэн мэргэжлийн замнал их гэгээн юм. Цаашдаа ч энэ зам тийм байгаасай. Танд амжилт хүсье?

-Надад зориулж хэлсэн таны үг үнэхээр сайхан сэтгэгдэл төрүүлж байна. Та бүхний ажилд ч амжилт хүсье.

2008.10.04 – http://www.olloo.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=1138024

Хамтарсан Засгийн газрын шинэ сайдуудын хамгийн залуу нь Эрдэс баялаг, эрчим хvчний сайд Д.Зоригт. Тvvнтэй УИХ-ын чуулганы vеэр цєєн хором хєєрєлдсєнєє хvргэе.

2008.09.25 – http://www.olloo.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=1137095

-Та бол Бадраа агсны ах. Энэ талаар яримааргvй байгаагаа Та ярилцлага эхлэхээс ємнє надад ойлгуулсан ч гэсэн манай уншигчид Бадраа агсны гэр бvлийн талаар сонирхож байгаа болов уу?
-Дэлгэрэнгvй яримааргvй байна. Бэр маань саяхан Австралид сургууль тєгсєєд ирсэн. Аав, ээж маань хоёр хvvхдийг нь харж хандаад цуг байгаа. Манайх ойрхон болохоор бид байнга орж, гарна. Тэд минь сайн, сайн.

Улс тєрчид : » Д.Зоригт: Надад том боломж олдсон

Нийтэлсэн: 2008-09-25 11:19:09 , Мэдээний дугаар: #1137095

Хамтарсан Засгийн газрын хамгийн залуу сайдыг уржигдар ярилцлагад урив. Хvсэлтийн хариуд мань сайд “Зав гарахаар ярья” гэсэн тодорхойгvй мессеж утасны шууданд илгээдэг байгаа.

Vvнийг “ярилцлагаас зугтсан эелдэг хариу” хэмээн оношилсон минь эндvvрэл байв. Эрдэс баялаг, эрчим хvчний сайд Д.Зоригт єчигдєр vдийн цайныхаа завсраар 40 минутын зав гаргаж ярилцлаа. Тэрээр “Hermes” пvvсийн хvрэн зангиа зvvжээ. Ялимгvй хуучинсаг єнгийг эс тооцвол Д.Зоригт 37 наснаасаа ч залуу харагдах юм. 2004 оноос Сангийн яамны Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бодлого зохицуулалтын газрын даргаар ажилласан. Тэр vед Мянганы сорилтын сангийн болон бусад томоохон зээл, тусламжийн тєслvvдийн хэлэлцээнд оролцсон. Vйлдвэр, худалдааны яаманд 2005 оноос Нэгдсэн бодлого, стратеги тєлєвлєлтийн газрын даргаар ажилласан. Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, єєрчлєлт оруулах тухай хуулийн тєслийг боловсруулах хэсэгт орж ажилласан. Би єєрийгєє ажлаа хийж яваа хvн л гэж товч тодорхойлъё доо.

VЕРХЭЛ, НЄХЄРЛЄЛД МИНЬ УЛС ТЄРИЙН ДVГНЭЛТ ХИЙХ ШААРДЛАГАГVЙ

-Таныг зарим нь М.Энхболдын дэмжлэгээр сайд болсон гэлцэж байгаа. Гэтэл нєгєє хэсэг нь “Vгvй, цаадах чинь Баярын хvн” ч гэх шиг..?
-Улс тєрд заавал нэг угшил байх ёстой юм шиг л ярьцгаадаг шvv дээ. Миний карьерийн намтрыг харвал би хvмvvст илvv ойлгомжтой болох байх. Гадаад хэргийн анхны эмэгтэй сайд Н.Туяа 1998 онд, тэр чинь “Ардчилсан холбоо” эвслийн Засгийн газрын vед шvv дээ, намайг 27-хон настай байхад итгэл vзvvлж яамныхаа хамгийн том хэлтэс Бодлого зохицуулалтын газрын орлогч даргаар томилж байв. Тэгэхэд надтай хамт ажиллаж байсан хvмvvс насаараа Элчин сайд явсан ахмад дипломатчид байлаа. Би одоо ч Туяа сайдтай сайн харилцаатай байдаг юм шvv.

-Дараа нь Сангийн яам, Vйлдвэр, худалдааны яаманд очжээ?
-Ч.Улаан сайд, С.Батболд сайд хамтарч ажиллахыг санал болгосон хэрэг л дээ. “Эрдэнэс Монгол”-ын захирал байхдаа Х.Наранхvv сайдтай ч хамтарч ажиллалаа. С.Баяр Ерєнхий сайд болмогцоо дэргэдээ Хєгжлийн бодлогын зєвлєл байгуулж, би нарийн бичгийн даргаар нь арван сар ажилласан. М.Энхболд даргын хувьд МАХН-ын томоохон зvтгэлтэн. Би энд нэр дурдсан хvмvvстэй бvгдтэй нь хамтарч ажилласаар ирсэн байх юм. Хэн, хэний нь зєв талыг олж харж, тэднээс сурахыг хичээдэг. Багш, шавийн барилдлага гэж байдаг юм гэнэ лээ. Багшийнхаа бурууг нь олж хараад алдаан дээр нь хамтдаа сураад явбал залуу хvн богино хугацаанд илvv их туршлага хуримтлуулдаг гэх зарчмыг баримталдаг.

-Шинэ Засгийн газрын гишvvн болох гэж байгаа тухайгаа анх хаанаас сонссон бэ. Ерєнхий сайд С.Баяр энэ томилгооны талаар Танд яг хэдийд дуулгасан бол?
-Намайг сайд болно гэдэг таамаг явж байгааг хэвлэлээс анх олж мэдсэн шvv. С.Баяр дарга МАХН-аас дэвшvvлэх сайд нарын нэрсийг Удирдах зєвлєлд оруулахынхаа яг ємнєхєн л надад анх удаа албан ёсоор дуулгасан. Тэр чинь долоо хоногийн ємнє юм байна.
Би єєрийнхєє мэргэжил, боловсролд итгэдэг. Эрчим хvч, эрдэс баялгийн энэ том салбарын ажлыг удирдаж урагшлуулах маш чухал хариуцлагыг хvлээж авлаа. Чадах ёстой.

-Та Сv.Батболд, Ё.Отгонбаяр, Д.Цогтбаатар, Ц.Мєнх-Оргил нартай дотно нєхєрлєдєг гэсэн. Дандаа л Москвагийн ОУХДС-ийн тєгсєгчид байна шvv дээ. Та хэдийн гурав нь шинэ Засгийн газрын сайдаар томилогджээ. МАХН дотор “дипломат фракц” хvчээ авах угтал бий боллоо хэмээн тоймолж болох уу?
-Єє, би маш олон найз нєхєдтэй. ИМО тєгсєгчид бол тэдний зєвхєн нэг хэсэг нь. Таны нэр дурдсан хvмvvсээс гадна Гадаад харилцааны яаманд ч найзууд маань бий. Би МАСЗХ-ны Удирдах зєвлєлд хоёр жил ажиллахдаа танилцсан залуустайгаа бас дажгvй нєхєрлєчихнє. Г.Занданшатар, Я.Содбаатар гээд л. Олны танилыг нь нэрлээд байгаагаас биш найзуудаа нэрлэвэл тоймгvй олон. Ер нь би хvмvvстэй аль болох харилцаа холбоо тогтоож, хамтарч ажиллахыг хичээдэг. Тvvнээс биш vерхэл, нєхєрлєлд минь улс тєрийн дvгнэлт хийх шаардлагагvй байх.

-Улс тєрд жинхэнэ найз гэж байдаггvй, тийм vv?
-Ингэхэд байна шvv, аз жаргалтай амьдралын тухай сургааль гэж байдаг юм байна л даа. 10 зvйл чухал гэнэ ээ. Эрvvл байх, гэр бvлдээ хайртай, халамжтай байх, эцэг эхээ хvндэтгэн асрах гээд л цааш явдгийм биз дээ. Гэтэл албан тушаалтай байх гэсэн зvйл тэнд байдаггvй юм (инээв). Миний хувьд анд найз болон дєрвєн жил хаших албан тушаал хоёр тэс єєр зvйл. Амьдралын жам ёсоор єтєлж євгєрєх цагт ч ах дvvгээс дутуугvй жаргал, зовлонд хамт байх хvмvvстэйгээ л дотно нєхєрлєнє шvv дээ.

БИ БОЛ ТЕХНОКРАТ

-Та албан тушаалтны хувьд єєрийгєє хэн гэж vздэг вэ?
-Мэргэжил, боловсролоо дайчлан тулгамдаж байгаа асуудлыг шийдэх vvрэг хvлээж чаддаг технократ гэж би єєрийгєє боддог. Vнэнээ хэлэхэд сайдын албан тушаалд хvрэхийн тєлєє улс тєр хийж явсангvй. Би угаасаа зєвхєн албан тушаал горилсон зорилгыг ємнєє тавьдаг улс тєрийг хvлээн зєвшєєрдєггvй. Ажил хийж, асуудлыг шийдэж чадаад нэр тєрд хvрвэл єєр хэрэг.

-Та МАХН-д элсээд хэдэн жил болж байна вэ?
-2004 онд элссэн.

-Ердєє дєрвєн жилийн ємнє юм байна шvv дээ.
-33 настай байлаа. Ємнє нь улс тєр хєєх сонирхолгvй л байж. Юу хийж чаддаг хэр боловсон хvчин бэ гэдгээ сорих хэрэгтэй байсан.

-Яагаад МАХН-ыг сонгосон юм?
-Энэ нам залуужиж байна. Vзэл баримтлалаа шинэчилж байна. Эдийн засгийн бодлого нь маш орчин vеийн, хувийн хэвшлийг дэмжихэд чиглэдэг. Нийгмийн халамжийн чиг баримжаатай социал демократ нам. МАХН шинэчлэгдэж байгаа учраас би гишvvнээр нь элссэн.

БИ ОХИНТОЙГОО АНГЛИАР ЯРЬДАГ

-Энэ засгийн хамгийн хvнд ажил, сайхан амлалтыг нугалах ёстой яамны сайдын албанд томилогдсон залууд чєлєєт цаг хомсдоод, амралт зугаалга холдоод ирэхээр харамсалтай биш байна уу?
-Надад том боломж олдсон. Энэ боломжийг ашиглаад маш олон хvний тєлєє, эх орныхоо тєлєє том ажил нугалчихвал vvн шиг сайхан зvйл гэж юу байх вэ, уг нь.

-Гэр бvлийнхэн тань Таныг сайд болох мэдээг хэрхэн хvлээж авсан бэ?
-Дэмжсэн.

-Танайхыг хоёр охинтой гэж сонссон. Томыгоо нэгдvгээр ангид байхад эцэг эхийн хуралд нь яваад очтол багш нь Таныг гэрээсээ том хvн дууд гээд загнасан гэл vv. Ийм онигоог нэг найз чинь ярьж єгсєн юм. Гэр бvлээ танилцуулахгvй юу?
-Том охин маань хойтон арваннэгдvгээр ангиа тєгсєнє. Биеэ даасан хvvхэд бий. Эхнэр бид хоёр 20 настайдаа гэрлэж, 21-тэйдээ эцэг, эх болсон. Миний эхнэрийг Солонго гэдэг. Олон улсын байгууллагад эрvvл мэндийн чиглэлийн тєсєлд удирдагчаар ажилладаг юм. Бага охин энэ жил сургуульд орсон, долоо нас хvрэх гэж байгаа.

-Єє, тэгвэл сайдад гэрт нь ч ажил мундахгvй байх нь ээ. Бага охин уншиж, бичиж сурах гээд аавын дэмжлэгийг эрж байгаа байлгvй.
-Одоохондоо хичээлийг нь хамт хийлцэж амжихгvй л явна. Харин англиар ярьдаг болчихоод байгаа юм. Би охинтойгоо англиар ярьж, хэлний мэдлэгийг нь зvгшрvvлэхийг хичээдэг. Хvvхдvvдтэй ярьж байхыг нь ч сонссон, бvр овоо шvv. Эсвэл аавд нь охин минь л их мундаг санагдаж байж ч мэднэ.

-Та бол Бадраа агсны ах. Энэ талаар яримааргvй байгаагаа Та ярилцлага эхлэхээс ємнє надад ойлгуулсан ч гэсэн манай уншигчид Бадраа агсны гэр бvлийн талаар сонирхож байгаа болов уу?
-Дэлгэрэнгvй яримааргvй байна. Бэр маань саяхан Австралид сургууль тєгсєєд ирсэн. Аав, ээж маань хоёр хvvхдийг нь харж хандаад цуг байгаа. Манайх ойрхон болохоор бид байнга орж, гарна. Тэд минь сайн, сайн.

-Сайхан хvvгээ алдана гэдэг эцэг эхэд нь ямар хvнд хэцvv билээ. Тэр тусмаа хvv нь тєрийн єндєр хариуцлагатай ажил vvргээ гvйцэтгэж яваад балмад хэргийн золиос болсон. Vлдсэн ганц хvv нь сайдын томилолт євєртлєєд харихад Дашдорж гуай эцгийн хувьд юу гэх юм?
-Намайг дэмжсэн. Ийм юм ярихаа больё.

УУЛ УУРХАЙ ХАНГАЛТТАЙ УЛСТЄРЖСЄН, ОДОО VVНИЙГ ДУУСГАВАР БОЛГОНО

-Ашигт малтмалын салбар улам бvр анхаарлын тєвд орж байна. Шинэ залуу сайдаар нь ирлээ. Энэ салбарт цоо шинэ зvйл хийх тєлєвлєгєє Танд бий юv?
-Шинэ цочир, огцом тvргэн бvхэн сайн шийдэл байх нь юу л бол. Хvн бvхний хvлээж байгаа ажил бол мэдээж томоохон ордуудыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, орлогоос нь иргэд хvртэх. Манай яамны гол vvрэг бол тэр орлогыг бvрдvvлэх.

-УИХ-ын намрын чуулганаар хэлэлцэх асуудлын жагсаалтад Ашигт малтмалын хуульд єєрчлєлт оруулах тухай хуулийн тєсєл байхгvй байна лээ. УИХ Засгийн газраас энэ тєслийг шахуу шаардаж байгаа гэсэн. Салбарын сайдын хувьд Танд энэ хуулийн тєслийн тухайд хэлэх санаа оноо юу бол?
-Ашигт малтмалын хуулийн тєслийг Эрдэс баялгийн яам, эсвэл Засгийн газар дангаараа хийгээд хол явахгvй. Энэ тєслийг боловсруулахад яамны мэргэжилтнvvдээс гадна эрдэмтэн судлаачид, иргэний нийгэм, олон нийт, УИХ-ын гишvvд гээд бvх нийтээрээ оролцож, санаа бодлоо шvvх хэрэгтэй. Хууль боловсруулах vйл явц зєв биш бол хэчнээн сайн хууль гарлаа ч эцэстээ хvндрэлтэй тулгарч таарна.

-Таны vеэс эрдэс баялгийн салбарыг тvлш эрчим хvчнийхтэй хавсарч нэг яам болголоо. Тvлш, эрчим хvчний сайд асан Т.Очирхvv ирэх євєл Улаанбаатарт гал алдах, цахилгаан тасрах бодит аюул нvvрлэж байгаад санаа зовниж явна лээ. Євлийн бэлтгэлтэй танилцсан уу?
-Би мягмар гаригт Улаанбаатарын цахилгаан, дулааны зонхилох хувийг vйлдвэрлэдэг IV станц дээр очсон. Тvлш, эрчим хvний ємнєх сайд нэлээд сайн ажиллажээ. Маш их хєрєнгє оруулалт хийсэн байна. Техникийн засвар ч дажгvй байна. Гэхдээ євєлжилт хvндрэх тал гарцаагvй байна. Єнгєрсєн хавар шатсан дэд станцын засвар vргэлжилж байна. Дэд станц нэмж барих ажил бас хvлээгдэж байгаа. Хэрэгжилтийг нь хянана. Аравдугаар сар гараад Улаанбаатарын утааны улирал эхлэх нь. Утааг арилгах боломжийг судаллаа. Ойрын ганц, хоёр жилд бvрмєсєн шийдчих ажил биш юм. Утааг бууруулахын тулд хийж байгаа ажлыг урьд ємнєхєєс илvv vр дvнд хvргэхийг зорино.

-Таныг газрын даргаар ажиллаж байхад хамт байсан мэргэжилтнvvд тань “Зоригт аймаар шvvсэлдэг” гэх юм. Одоо тэгвэл шvvслэгч сайд гараад ирэв vv, яав. Таны ажил удирддаг зарчим, шаардлагын онцлог юу бол?
-Хуучин Vйлдвэр, худалдааны яам, Тvлш, эрчим хvний яамны хувьд туршлага суусан, мэргэжлийн хамт олон шvv дээ. Эднийгээ тvшиж ажиллана гэж бодож байгаа. Бидний ємнє ажлын ямар шаардлага тулгарна, тvvнийг тойрох аргагvй. Биелvvлж, хэрэгжvvлэхийг шаардаж таарна.Сvvлийн жилvvдэд уул уурхайн салбарыг хангалттай улстєржvvлсэн. Ийм хийрхлийг мэргэжлийн хvмvvс дагаж хуйлрах явдал одоо дуусгавар болно гэж vздэг. Манай салбарын яриа хэлэлцээ тоо баримт, тооцоо судалгаанд vндэслэсэн, олон улсын жишигт нийцсэн байх ёстой. Би ийм л зарчмаар ажиллаж, мэргэжилтнvvдээс vvнийгээ л шаардана.

-Жишээ нь, Та дэлхийн зах зээлийн мэдээ, тоймыг ямар эх сурвалжаас олдог вэ?
-Эдийн засгийн чиглэлийн мэдээллийг Блvvмбергээс авчихад зvгээр л байдаг юм. Тухайлаад зарим тvvхий эд, металлын ханш, чиг хандлагыг тандаад харчих хэд хэдэн сайт бий.

-Сvvлийн vед зэсийн vнэ унаж байна. Манай тєсєв танагдах нь тодорхой болж байгаа нь тиймхэн л юм. Сангийн сайд 2009 оны тєсвийг хатуу, чанга хийхээ зарлачихсан. Монголчуудыг сэтгэлээр унахаас тайвшруулж хэлэх мэдээ Танд арай байгаа юм биш биз?
-Зэсийн vнэ хэлбэлзэлтэй байна. 2008 оны найм, есдvгээр сард зэсийн ханш єндєр байсан учраас жилийн дундаж vнэ тэгтлээ буурахгvй болов уу. Яг vнэндээ санаа зовох нєхцєл vvсээд байгаа. Монголын зэсийн vндсэн хэрэглэгч Хятад болон Зvvн Ємнєд Азийн эрэлт тогтвортой байх магадлал бий нь сайн хэрэг.
Америк, Европын зах зээлvvд санхvvгийн томоохон хямралд унахааргvй арга хэмжээ авч чадвал манай улсын тєсєв мєнгє харьцангуй тогтвортой vлдэх тал бий.

-Єнєєг хvртэл Монголын уул уурхайд тvшээд, хамтраад ажиллачих олигтой хєрєнгє оруулагч ирээгvй. Таны ємнєх сайд нар мєнгєтэй хэрнээ нэг бол туршлагагvй, нєгєє бол vл бvтэх хєрєнгєтнvvдийн саналд дарагдсан байдаг. Таныг сайд болсноос хойш хєрєнгє оруулагчдаас шинэ санал ирэв vv?
-Сайд болоод тав хонож байна. Яамныхаа хоёр салбарын ажилтай л танилцаж амжлаа.

-Уул уурхайгаа эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тухай ярьсаар тав, зургаан жил єнгєрлєє дєє?
-Зєвхєн хуулиас шалтгаална. Хууль зєв гарвал хєрєнгє орж ирнэ.

-Та эдийн засгийн чиглэлийн яамыг удирдаж байгаа ч vндсэн мэргэшил тань дипломат харилцаа шvv дээ. Монгол Улс стратегийн гол тvнш ОХУ, БНХАУ-тай эрдэс баялгийн салбарт тvлхvv хамтран ажиллах ашиг сонирхол хэвээр vv?
-Уул уурхайн бодлогын баримт бичгийг Засгийн газар Vндэсний аюулгvй байдлын зєвлєлєєр оруулж байж энэ асуултад тодорхой хариулт єгье.

Б.Энхцэцэг
Дугаар 230/2990/

Мэдээллийн эх сурвалж:

Australian University in China

TSBT_MN — Thu, 21 Aug 2008 05:38:48 +0000

From: Opendoormongolia.com

Австралийн Технологийн Их сургуулийн салбар /Шанхай/

Шанхай дахь Австралийн Технологийн Их Сургуулийн (AТИС) салбар сургууль нь Шанхайн Их Сургуультай хамтарсан Хятад-Австралийн хамтарсан сургууль юм юм. АТИС-ын салбар сругууль 1994 онд байгуулагдсан. Одоогоор 3000 орчим оюутантай. 6200 гаруй оюутнууд тус сургуулийг төгссөн. Тус салбар сургууль нь бакалаврын хөтөлбөртөө маш илүү ач холбогдол өгөхийн зэрэгцээгээр магистрийн хөтөлбөр зохион байгуулдаг.

Шанхай дахь АТИС-ийн салбар сургууль нь Хятадын гадаадтай хамтарсан их, дээд сургуулиудын шилдэг нь бөгөөд сургалт болон эрдэм шинжилгээний судалгаа явуулдаг, дотоодод төдийгүй гадаадад өндөр нэр хүндтэй 4000 гаруй оюутантай ОУ-ын Бизнесийн Сургууль болохоор зорьж байна.

ШАНХАЙ ДАХЬ AТИС-ИЙН САЛБАР СУРГУУЛИЙН ХӨТӨЛБӨРҮҮД

Магистрийн хөтөлбөр
Дэлхийн эдийн засаг
Менежментийн ухаан
Бакалаврын хөтөлбөр
Олон улсын эдийн засаг ба худалдаа
Мэдээллийн менежмент & мэдээллийн систем
Бизнесийн удирдлага
Санхүү
Нягтлан бодох бүртгэл
Дипломын хөтөлбөр

ОУ-ЫН ХӨТӨЛБӨРИЙН ҮРГЭЛЖЛЭХ ХУГАЦАА

ОУ-ын бакалаврын хөтөлбөр нь 4.5 жил үргэлжилнэ. Энэ хөтөлбөр нь Шанхайн Их сургуулийн кредитийн системийн дагуу үнэлэгдсэн хичээл дээр үндэслэнэ. Гадаадын оюутнууд хятад хэлний бэлтгэлээ бүрэн төгсгөж ОУ-ын бакалварын хөтөлбөрт элсэн орно. Тэд хятад оюутнуудтай хамт суралцдаг тул англи, хятад хэлийг нэгэн зэрэг сурах төгс орчин бүрдсэн байдаг.

Энэ нь 4.5 жил үргэлжлэх 3 үе шатаас бүрдэнэ.

АВСТРАЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ИХ СУРГУУЛЬ.

АТИС нь дээд боловсрол олгодог Австралийн хамгийн шилдэг их сургуулиудын нэг юм. Сурах орчныг сайн бүрдүүлсэн ба чадварлаг багшлах боловсон хүчинтэй, одоогоор 30000 оюутантай. Тэдний 6000 нь дэлхийн 115 орноос ирсэн гадаад оюутнууд. АТИС нь 9 факультет, 100 гаруй мэргэжлийн бакалаврийн хөтөлбөр, 200 гаруй магистрийн хөтөлбөртэй.

Дэлхийд АТИС хаана ямар байр суурь эзэлж байна вэ?

200 хамгийн шилдэг их сургуулийн 87-рт
100 шилдэг хүмүүнлэгийн их иургуулиудын 29-рт
100 шилдэг шинжлэх ухаан,технологийн их сургуулиудын 70-рт
100 шилдэг биологи, био анагаах ухааны их сургуулиудын 86-рт

тус жагссан байна. Энэ нь The Times Higher QS World University Rankings-Дэлхий боловсролын хамгийн нэр хүндтэй рэйтингийн үзүүлэлт юм.

СТИС-д Бизнесийн сургууль нь Австралийн бизнесийн хамгийн том сргуулиудын нэг юм. Одоогоор тус сургууль 8200 оюутантай ба энэ нь АТИС-ийн нийт оюутнуудын 30% юм.Тэдгээрээс 3200 оюутан нь магистрийн хөтөлбөрт хамрагдаж байна.

Бизнесийн сургууль нь санхүү, эдийн засаг, маркетинг, менежмент, нягтлан бодох, аялал жуулчлалын менежмент, спортын менежмент, цахим худалдаа ба олон улсын худалдаа ,худалдан авагчийн зан чанар, хөрөнгө оруулалтын анализ, олон улсын санхүүгийн менежмент, маркетинг, Төслийн менежмент, Борлуулалтын анализ, хөрөнгийн арилжаа, менежментийн чадвар, глобал бизнес зэрэг 13 төрлийн мэргэжлээр сургадаг. Тус бизнесийн сургуулийг төгсөгчид бусад их сургуулиудын төгсөгчдийг бодвол ажилд ороход хялбар, эхний цалин өндөр байдагаараа бахархдаг. Бизнесийн удирдлагын магистрийн хөтөлбөрт ороход олон жилийн ажлын туршлагатай байх шаардлагагүй болсон.

Австралийн 5 дахь том их сургууль ба дэлхийн шилдэг бизнесийн сургуулиудын нэг болсон.

Timbertop Campus-Suren

TSBT_MN — Sun, 25 May 2008 09:00:19 +0000

From: www.vimomn.net by Suren – VIMO Member 290 2008 оны 05-р сарын 25 01:53
———-
Geelong Grammar School, Timbertop Campus
… Бүтэн жилийн сургалтын төлбөр нь 50.000 австрали доллар буюу 500万円。 Тиймээс сурч буй хүүхдүүд бүгдээрээ пүүс компаний захирал г.м бололцоотой ээж аав нарын хүүхдүүд. ..
———-
Timbertop-н сэтгэгдэл

Өмнөх тэмдэглэлүүддээ Timbertop-н үүсэл гарал, уламжлал, дүрэм журам дүрс зураг гээд ерөнхийд нь танилцуулсан билээ. Өнөөдөр харин сэтгэгдлээсээ хуваалцая.

1.　Зөвхөн 14, 15 насны хүүхдүүд сурдаг нь тун учиртай санагдсан. Нөгөө гайхал шилжилтийн нас. Бие организмд бөөн гормонууд тэсэрч дэлбэрч ээж аавтайгаа таарахаа байж элдэв бүрийн шүүмжлэлийг эрээ цээрээгүй урсгадаг нас. (би хувьдаа тэгэж байснаа санахгүй юм, гэхдээ сурах бичиг, хүмүүсийн яриагаар бол тэгдэг юм шиг байна) Хүүхдүүдийн шилжилтийн насны багтаж ядсан тэр их энергийг дарж дарамтлах биш биеийн тамир спорт гэх мэх тун “peaceful” юм уруу чиглүүлж буй нь үнэлүүштэй.

2.　Интернет, утас, зурагт, видео тоглоомгүй амьдралыг хүүхэд насаа хөдөө нутагт өнгөрөөсөн бид нар сайн мэднэ. Багад байхад аппарат гэвэл араажаваас ондоо юмгүй болдог л байсан. Харин хотын хүүхдүүд энэ тал дээр жаахан өрөөсгөл ойлголттой өсдөг шиг санагддаг. Амьдралыг байшин савгүйгээр төсөөлөхгүй, өдөр бүр идэж уух мах сүү нь гал тогооных нь ширээнд газрын хаанаас гараа ирсэнийг онолын хувьд төсөөлөх ч өөрийн нүдээр харсан үзсэн мэдсэн нь бага. Төдий зэрэг үнэлэх нь ч харамсалтай нь бас бага. Ялангуяа монголд хөдөө л гэвэл хоцрогдсон бүдүүлэг гэх үзэл ноёрхох. (За энэ сэдвээр дараа бичих үү дээ, далийх нь)
Хамгийн гол нь хотын хүүхдүүд байгаалиас холддог. Хүүхдүүдийг байгальтай ойртуулах гэдэг үүднээс энэ сургуулийг үнэлээд баршгүй гэж бодсон. Тэгэхдээ зүгээр нэг хөдөө хээр пикник хийх төдий биш, уулс модон дунд бүтэн нэг жил эргэх дөрвөн улирлыг харна, мэдрэнэ гэдэг тун чухал experience гэж бодогдох.

3.　Интернет, утас, зурагт, видеогүй нэг жил болно гэдэг эдгээр бүгд байхгүй ч амьдрал будаа болдоггүйг практик дээр мэдүүлэх үүднээс яриан байхгүй чухал. 　　Гэхдээ илүү чухал зүйл бас байна. Юү гэвэл, бүтэн нэг жил хүүхдүүдийн тархи толгойг элдэв янзын хэрэгтэй хэрэггүй мэдээллээс бүрэн тасархай байлгах явдал.
Ээж аав эгч маань хүн хөдөө очоод бүтэн нэг сар болж байж сайн амарсан болдог гэдэг. Энэ “онолоо” тайлбарлахдаа, хүн хөдөө очиход эхний долоо хоногт ажил энэ тэрээс эхсүүлээд хотын элдэв төрлийн “шуугиан” байнга толгойд эргэлдэх. Хоёр дахь долоо хоногоос тэр бүгд холдож эхлэх. Гурав дахь долоо хоногоос үе үе бодогдох ч бага багаар маргтагдана, дөрөв долоо хоноход тархи ерөнхийдөө цэвэршинэ. Тиймээс үр дүнгээ “бататгаад” еще нэг долоо хоног болоод улаа бутарсан хацартай уушиг дүүрэн амьсгалсан хүн хот уруугаа буцах нь зөв гэж тайлбарладаг. Үүнийг нь нэг үе намайг хөдөө нэг сар “хорихын” тулд зохиосон онол гэж бодож байлаа. Харин сүүлд элдэв юм уншаад ер нь 40 хоног гэдэг тун утгатай болохыг мэдсэн. Норбековын эмилгээ ч тэр, 49 хоног ч тэр.
Гол сэдэв үрүүгээ буцаж орвол хүүхдүүдийг нэг жил хөдөө байлгана гэдэг бие бялдраас гадна хамгийн эгзэгтэй насанд нь тархийг маш сайн амрааж цэнэглэж өгч буй мэт санагдсан.

4.　Хүүхдүүдийг интернет, утас, зурагтгүй байлгахын бас нэг үр өгөөж нь хүүхдүүдийн тархийг жинхэнэ утгаар “ажиллуулахад” орших мэт. Хүний тархи гэдэг байнга юм бодно. Байнга юм болгонд response хийнэ. Харин ердийн амьдралдаа response-ддэг аймшгийн кино, hollywood-н жүжигчин зэрэг нь алга болонгуут өөрийн эрхгүй анхаарал ондоо юм уруу чиглэх. Ургамал мод хад чулуу гээд гадагшаа чиглэх хүн байх. Өөрийн бодол дотоод ертөнц үрүү чиглэх хүүхэд бас байх. Мөн бүтэн жил чөлөөт цагаараа ном уншина, уншсан зүйлээ бодно. Бусад хүмүүс юү гэж бодсоныг google-дэж мэдэх аргагүй тул өөрийн эрхгүй өөрөө бодно, найзуудтайгаа бодлоо хуваалцана.
Түнээс гадна сургууль “Art unit” гэх урлагийн тусдаа нэг байшин буюу тэнхимтэй. Тэнд дуу хөгжим, зураг, баримал гээд төрөл чиглэлээр сурах боломжтой. Тиймээс Timbertop сургууль хүүхдүүдийн “тэнцвэрт” буюу “balanced” хөгжлийг тун анхаарсан гэж бодогдох.

5.　Маш хатуу дэглэмтэйг нь эхэндээ маш их гайхсан. Харин хоёр дахь өдрөөсөө ойлгож эхэлсэн. Дутуу нойртой хэрнээ онц сурдаг хүүхэд нэг ч байдаггүй гэсэн судалгаа байдаг(*) Тэгэхээр хамгийн их дэглэм алдагдах насанд хүүхдүүдийг өдөр бүр 10-т унтуулж 7-д босгохоос эхсүүлээ “дэглэм” буюу дисциплинад оруулж буй нь сургамжтай санагдсан.

6.　Тэнд байгаа нь бүгдээрээ боломжтой гэр бүлийн эрхи танхил хүүхдүүд. Анх удаа аав ээжээсээ тусдаа амьдрахдаа нэг талаас жаахан “бие дааж” нөгөө талаасаа ээж аавынхаа энэрэл хайр ач тусыг илүү их мэдэрдэг болов уу. Мөн Timbertop дахь нэг жилээ бүгд сайнаар дурсдаг гэх тул ээж аавдаа хэзээ хойно ч гэсэн үнээрийн их талархдаг байх.

———————————-

Timbertop campus and Romance

Өдрийн хоолны цагаар цэрэг шиг жагсч загас шиг дуугаа хураахаас гадна бас нэг чухал үйл ажиллагаа явагдана.
Тэр нь хүүхдүүдийн хувьд хайр дурлал, үерхэл, romance. Timbertop-д байх хугацаанд охид хөвгүүд үерхэж үл болно гэсэн хатуу хориотой. Хориотой ч сэтгэл гэдэг жолоогүй тул 15-тай охид хөвгүүд мэдээжийн хэрэг бие биедээ сайн болно. Бусад үед тухтай уулзах боломжгүй учир хажуу ангийн харц булаам охин, хөрш unit-н хөөрхөн хөвгүүнд захиа занаа, message зурвас хоолны өмнөх хорин минутанд амжуулж дамжуулна. Захиа занаа болзооны хариуг ч гэсэн энэ үед уламжилна.
Харин багш нарын хувьд хоолны цагаар явагдах чухал үйл ажиллагаа нь romantic development-г барагцаалж мэдэх, урьдчилан сэргийлэх. Нэг төрлийн spy game гэх үү дээ хэхэ

Найз маань багш болсон хойно хүүхдийг ажин зогссон. Хүүхдүүд мангар биш тул сайн болсон сэтгэлээ мэдээж ил тод илэн далангуй илчлэхгүй, ихэвчлэн найз нөхөддөө энэ хүндэт үүрэг үүрүүлдэг гэнэ. Тиймээс багш нар хэн хэнтэй их уулзаж байна, мөн хэн хэнтэй найз гэдгийг мэдэх нь чухал гэнэ.
Найз маань би өөрөө нөхөртэйгээ анх 15-тайдаа үерхэж эхэлсэн тул нэг талаас энэ дүрэм үнэнхүү мангар гэж бодно. Харин нөгөө талаас эд нар энерги хүч нь буцалж дэвэрсэн арван тавтангууд. Иймээ тиймээ юм болвол бүх хариуцлага unit-н багшид ирнэ. Тэгээд ч энэ хавьд ямар дэлгүүр байх биш хэрэг боллоо гэхэд хэрэгтэй юмаа авч чадахгүй шдээ гэв.

Багш нар хүүхдүүдийг мэдэж барьсан ч загнаж зандарч ичээж айлгаад байхгүй, маш сайн анхааруулж ярилцлага хийгээд ээж аав нарт нь мэдэгддэг гэнэ. Timbertop-д ирэхээсээ өмнө үерхэж байсан хоёр гурван ч хос байдаг, тэд нарын хувьд ээж аавтай нь цуг урьдчилан ярилцлага хийсэн бөгөөд they promised to be good　гэсэн, whatever that means

Харин хүүхдүүдийн хувьд баригдахгүй гэдэг нэг ёсны нэр төрийн асуудал бололтой. Бүх арга заль, оюу ухаанаа бүрэн хэмжээгээр нь дайчилдаг гэнэ. Зарим нь сургууль дахь сүүлчийн өдрөө бид хоёр хагас жил найзалсан гэж бардам гэгчийн зарлаж багш хүүхдүүдэд гайхуулдаг гэнэ

Хүүхдүүдийг харангаа амьдралдаа ганц удаа хөдөлмөр зуслан явсанаа санаж билээ. Охидууд голын хажууд ийм тийм улиас, бургас, хусны дэргэд уулзая гэх мэт зурвас аваад гол өөд очиж ав адилхан хус улиасан дунд будилж төөрч бас бус болзоонд яарсан юмуу хүлээсэн хүмүүстэй таарч сандарч … хөгжилтэй байж

—————————————————–

энэ өдрийн хамгийн их инээсэн нь, нэгэн багш ааааааааймаар залхуу нэгэн сургачийнхаа тухай:
He is so lazy, so lazy, I am telling you, he’ll have to marry a pregnant woman !

———————————-
* http://nymag.com/news/features/38951/

зураг 1: сургуулийн номын сан
зураг 2: хоёр охин өөр ангийн хөвгүүнтэй “exchanging pleasantries”

найзын маань заадаг япон хэлний тэнхим

Australia by Suren-10

TSBT_MN — Thu, 08 May 2008 06:33:51 +0000

VIMO Member-Suren

2008 оны 05-р сарын 06 23:16

Австрали, Geelong Grammar School

Geelong Grammar School бол Австралид ч бай хаана ч бай үнэтэйд орох хувийн сургууль. Бүтэн жилийн сургалтын төлбөр нь 50.000 австрали доллар буюу 500万円。 Тиймээс сурч буй хүүхдүүд бүгдээрээ пүүс компаний захирал г.м бололцоотой ээж аав нарын хүүхдүүд. Бололцоотойгоор барах уу… хүүхдийнхээ их дээд биш “арван жилийн боловсрол”-н төлөө жилд 50 мянган доллар өгч байна гэж бодохоор 150 орчим жилийн өмнө байгуулагдсан энэ сургууль нэг үгээр хэлбэл аягүй баян ээж аав нарын хүүхдүүдийн сургууль.

Австралийн тэмдэглэл маань дэндүү сунжирч байна даа.
Яаж ийгээд энэ долоо хоногтоо багтаан дуусгахыг хичээнээ …

Geelong Grammar School,
Timbertop Campus

Австралийн нэртэй хувийн сургуулиудын нэг болох Geelong Grammar School-д япон хэл заадаг найзтайгаа уулзахын тулд Sydney-с Melbourne хүртэл нисэв. Geelong Grammar School хэд хэдэн campus-тай ба найз маань бөглүү хөдөө газар уулан дээр уулсаар хүрээлэгдсэн Timbertop гэдэг campus-д ажиллана. Газрын зургаас олоход хэцүү тул Мэлбурны ойролцоо Mt. Buller гэдэг уул хайгаад тэр хавьд гээд ойлгочихвол OK.
Timbertop campus-н тухай бичих болсон шалтгаан гэвэл энэ сургууль нэлээд өвөрмөц бөгөөд сургалт боловсролын тухай нэлээн олон зүйл бодогдуулсанд оршино . Олон үггүй гол сэдэвдээ орвол :

Geelong Grammar School бол Австралид ч бай хаана ч бай үнэтэйд орох хувийн сургууль. Бүтэн жилийн сургалтын төлбөр нь 50.000 австрали доллар буюу 500万円。 Тиймээс сурч буй хүүхдүүд бүгдээрээ пүүс компаний захирал г.м бололцоотой ээж аав нарын хүүхдүүд. Бололцоотойгоор барах уу… хүүхдийнхээ их дээд биш “арван жилийн боловсрол”-н төлөө жилд 50 мянган доллар өгч байна гэж бодохоор 150 орчим жилийн өмнө байгуулагдсан энэ сургууль нэг үгээр хэлбэл аягүй баян ээж аав нарын хүүхдүүдийн сургууль.
Сүүлийн үед тайланд, энэтхэг, индонези, японоос хүүхдүүдээ явуулж сургах хүмүүс олон болсон тул waiting list бий болсон гэсэн. Тimbertop campus-д 60-д онд английн Чарльз хунтайж хагас жил сурсан гэхээр ерөнхийдөө ямар хэмжээний сургууль гэдэг нь ойлгомжтой.
Гэхдээ энэ сургуулийн тухай бичихээр болсон минь эртний бөгөөд үнэтэй, нэртэй гэдэгт нь эс оршино. Гол учир ойрхон байдаг Timbertop уулын нэрээр нэрлэгдсэн хөдөөний campus-д байна.

Австрали, Timbertop 1

Timbertop Campus-Suren

2008 оны
05-р сарын 07
13:44

Зураг 1: найзын маань хариуцах охидын “N” unit.
Зураг 2: хичээлийн байшингууд
Зураг 3: байшингууд хоорондох зам

Timbertop Campus, ерөнхий танилцуулга

Уулс дунд байх энэхүү сургуулийг төсөөлөхөд тун амархан. Найрамдал зуслангийн зуны байшингууд юмуу өөр ямар ч хамаагүй монголын хүүхдийн зуны зуслан төсөөлөхөд л болоо. Зуслантай адил хүүхдүүд ээж ааваасаа холдож байгаль сайхан газар хэсэг хугацаа өнгөрүүлнө. Зуслангаас ялгаатай нь тэнд өнгөрүүлэх хугацаа нэг сар биш нэг жил, бүрэн хэмжээний “сургууль” гэдэгт оршино. Өөр ялгаа гэвэл:

1.　Timbertop-д зөвхөн дунд сургуулийн гуравдугаар ангийн хүүхдүүд нэг жил суралцана. Австралийн бага сургууль 7 жил, дунд сургууль 3 жил, ахлах анги 2 жил тул Timbertop-д 14～15 насны буюу ид шилжилтийн насандаа байгаа хүүхдүүд суралцана.

2.　Timbertop сургууль нийтдээ хүүхдүүдийн байшин буюу unit, багш нарын unit, хичээлийн байшингууд, хоолны зал, мөргөл болон цуглаан зохион байгуулах chapel сүмээс бүрдэнэ.
( ! ) Note : дан модоор баригдсан энэ сургуулийг барилгачид биш 1960-аад оны эхний ээлжийн сурагчид болон багш нар хамтран барьсан болно.

3.　Хүүхдүүдийн амьдрах байшинг unit гэж нэрлэх бөгөөд нэг unit-д ойролцоогоор 15 хүүхэд байна. Unit нь дотроо 15 ор эгнэсэн томоо гэгчийн унтлагын нэг өрөө, хичээл хийх том өрөө, ойр зуурын цай хийж уух өрөө, шүршүүр байны (*) өрөө, томоо гэгчийн зуухтай галын өрөө, аяны үүргэвч цүнхээ тавих зоорь маягийн өрөө гээд ерөнхийдөө 2 том өрөө, 4 жижиг өрөөнөөс бүрдэнэ. Түүнээс гадна unit болгон дэргэдээ wood shed гэгдэх түлээ модны саравчтай.

Мянга уншихаас нэг хар гэдэг тул дээр доорх зураг үзнэ үү. Мөн ерөнхий танилцуулга нэг иймэрхүү тул гол сэдэв буюу энэ сургуулийн сургалтын системд ороё.

(*) оросоор бол ванна гэх ч албаар монгол дуудлагаар бичив. ер нь радиатр = ражаатар, вагон = богоон, ВОК = боок, трико=төркөө, платье=палааж, гараж=гарааш гэх мэт монгол хэлэнд орж ирээд удаж байгаа бөгөөд ард түмний өдөр тутмын хэрэглээ болсон үгнүүдийг ингэж тэгэж бичнэ гээд нэг дүрэмтэй болчихвол орос эхээр бичих үү, монгол дуудлагаар бичих үү гэж бодож суухгүй амар байхгүй юу.

Зураг 1: сургуулийн цуглааны байшин буюу chapel (дотроо)
Зураг 2: chapel-н үүдэнд
Зураг 3: хоолны зал (дотроо аварга том)

Австрали, Timbertop (нэмэлт зураг)

Зураг 1:　unit-ээ цэвэрлэж, тоос шороогоо арчиж　хамаг
хувцсаа гаргаж цэвэрхэн эвхэж хураах өдөр тул
тун замбараагүй байгаа гэсэн ；D
Зураг 2:　хичээл хийх өрөө
Зураг 3:　галын өрөө. энд шүршүүрт орох усаа халааж мөн
угаасан хувцсаа хатаана.

Зураг 1:　гал тогооны гэхүү дээ, цай уух өрөө. хүүхэд бүр өөрийн нэг хайрцагтай. шагайж хартал бөөн чихэр печени, самар шоколад…

Зураг 2:　wood shed буюу түлээ модны саравч. өдөр бүр шүршүүрт орох усаа, өвөлдөө байраа халаахын тулд юуны түрүүнд энд түлээ модоо хөрөөдөж хагалаад дээрхи гал тогооны өрөө үрүү зөөнө.

Зураг 3:　угаасан хувцсаа нэг иймэрхүү маягаар бас хатаачихна

Австрали, Timbertop

Timbertop Campus-Suren

2008 оны
05-р сарын 08
13:03

Timbertop-н онцлог

1.　Маш хатуу журамтай :

・Гар утас, интернет, зурагт, видео тоглоом бүгд хориотой. Гэрийхэнтэйгээ нэг л аргаар харьцах бөгөөд тэр нь захиа. Гэрийхэнтэйгээ жилийн дотор нэг ч уулзахгүй.
・Усанд орох усаа өөрсдөө түлээ мод хөрөөдөж тайрч хагалж халаана. Байраа болон сургуулиа өөрсдөө цэвэрлэнэ. Хичээл болгоны дарааяг монгол сургууль шиг жижүүр хүүхдүүд ангиа цэвэрлэнэ. Ингэхэд миний үед л ангиа зүлгэж цэвэрлэдэгсэн, одоо ямар болсон юм бүү мэд.
・Хүүхдүүд өөрсдийн амьдардаг unit-с бусад unit уруу орох хориотой. Тиймээс ондоо unit-н хүүхэдтэй зөвхөн хичээл дээр л уулзана. Багш нарын unit уруу орох байтугай дөхөж ч очихгүй.
・Элдэв зөрчил энэ тэр тодорхой тооноос илүү гаргавал шууд баяртайски. Ээж аав нь ирээд мянга түм гуйгаад мөнгө өгөөд нэмэргүй.
・Миний хувьд мангар санагдсан нэг журам: Timbertop-д байх хугацаанд охид хөвгүүд үерхэж дурлаж болохгүй.

2.　Биеийн тамир нэг номерт тавигдсан.

Хүүхдүүдийн бие махбодийн хөгжил, биеийн тамирыг маш чухалд үзнэ. Толгой уруу нь тэдэн онд тийм хаан нас барсан гэх мэт information чихэхээс илүү чухалд үзнэ. Ер нь Timbertop-н гол зорилго бол хүүхдүүдийг тэвчээртэй, тэсвэртэй болгоход орших юм шиг санагдсан. Харин энэхүү зорилгоо биелүүлэхий тулд биеийн тамир болон уулс модтой сайхан байгальтай хүнгүй газар сонгожээ. Бүр тодруулбал:
・Долоо хоногт хичээл дөрвөн өдөр орно. Үлдсэн гурав хоногийг ууланд өнгөрөөнө.
・Ууланд өнгөрөөхдөө ирээд удаагүй, дасаагүй үедээ өдөртөө буцаж ирэх “поход” хийнэ. Эхэндээ зүгээр л өдөржин тодорхой маршрутаар алхана. Дараа нь тэр нь шогших поход болж хувирна. Яваандаа шогших хугацаа болон зай нь уртасна. Хамгийн сүүлд гэвэл сургуулиасаа Timbetop уулын орой уруу гүйж гараад гүйсээр байгаад буцаж ирнэ. Тэр нь Сүхбаатарын тайлбайнаас богино амын орой хүртэл тувт гүйж гараад орой дээр гарсаныгаа батлах юм бичиж үлдээгээд буцаж гүйж ирэхтэй адил.
Яг намайг очиход найз маань улдахгүй шогших поход хийнэ, бас чамд уулын оройгоос эргэн тойрныг харуулмаар байна гээд Timbertop уул өөд гарахаар болов. Мань хэд ч яахав шууд уулын хормой уруу машинаар очоод тэндээс дээш гарсан. Тэгсэн хэрнээ л Сүрэн бүсгүй амьсгаадаж байн байн зогсч амарч үйлээ үзсэн. Өөрийнхөө өчүүхэн чинээ чадалгүйг үнэнхүү мэдсэн өдөр байлаа

Харин найз маань нэг түрүүлж гүйгэээд нэг буцаж ирж намайг тойрч гүйгээд л …
・Өдөртөө буцаж ирэх поход яваандаа ууланд хонох поход болно. Тэгэхдээ хүүхэд бүр гурав өдөр уух ус, идэх хоол, таваг аяга, илүү оймс, шүдэнз г.м. нийт дор хаяж 10 орчим кило юм үүрч явна. Гурав юмуу дөрвөн хүүхэд нэг баг болж шөнө унтах палатка, хоол хийх газын плитка энэ тэрээ ээлжээр бас үүрнэ. Оны сүүлд төгсөхийнхөө өмнө аварга том буюу долоо хоногийн поход хийснээр Timbertop-г амжилттай дүүргэсэнд тооцно.
・Поход энэ тэр гэхээр зөвхөн алхаад байхгүй. Өвлийн улиралд country ski буюу цанаар “марш бросок” буюу арваад километр явна.

Note:　хүүхдүүдийг энэ бүх поход-д амжилттай авч явах багш нар бүгд эрүүл чийрэг булчин шөрмөстэй хараад нүд баясмаар сайхан залуус бүсгүйчүүл.

зураг 2: хойно хоцорч мацаж мөлхөж…
зураг 3: байгалийн сайханыг харж биширч тэрнээсээ болоод
хоцорч байна гэж өөрийгөө аргадангаа…pathetic

зураг1: уулын оройгоос
зураг 2: орой дээр пикник

http://gegeen.wordpress.com/2007/08/15/mongolians-about-australia/

University of Melbourne

TSBT_MN — Thu, 14 Feb 2008 03:30:29 +0000

Австралид: Мongolians-about-Аustralia,

Монголчууд: Аustralia-wide-Мongolians

———————-

http://mandakhbat.wordpress.com/2008/02/11/about-the-university-of-melbourne/

February 11, 2008

about the University of Melbourne

Filed under: Uncategorized — mandakhbat @ 10:19 pm

Мельбурны Их Сургуулийн Тухай

The Evolution starts here… Dream Large

Австрали улсад “Их Найм” гэсэн тусгай шилдгийн шилдэг найман их сургууль байдаг. Үүнд: Австралийн Үндэсний Их Сургууль, Сиднейн Их Сургууль, Мельбурны Их Сургууль, Шинэ Өмнөд Вэльсийн Их Сургууль, Монаш Их Сургууль, Квинслэндийн Их Сургууль, Баруун Австралийн Их Сургууль, Флиндэрсийн Их Сургууль гэсэн их сургуулиуд ордог. Засгийн газар болон томоохон корпорациудын захиалгаар өргөн хүрээний, өндөр үнэтэй судалгаа, эрдэм шинжилгээний ажлууд эдгээрт ихэвчлэн хийгддэг бололтой юм билээ. Сиднейд хоёр, Мельбурнд хоёр, Нийслэл Канберрад нэг, Баруун Австрали, Өмнөд Австрали, Квинслэнд мужид тус бүр нэг ийм их сургууль оногдож байгаа гэсэн үг юм. Мельбурны Их Сургуулийн Тухай

The Evolution starts here… Dream Large

www.unimelb.edu.au

Мельбурны нэгэн дүүрэг

Мельбурны Их Сургууль нь хотын төвийн бизнес хэсэгтэйгээ залгаа бүтэн дүүргийг эзэлсэн хотхон байдаг. 150 гаруй жилийн туршид яг л энэ байрандаа байрлаж байгаа юм билээ. Орчин үеийн барилгууд нь 100 гаруй жилийн түүхтэй уран барилгуудтайгаа зэрэгцэн оршсон гайхамшигтай цогцолбор юм. Ерөнхийдөө 10 гаруй факультетууд энэ хэсэгт төвлөрсөн байдаг. Оюутны хоёр том байр, спортын цогцолбор, оюутны холбооны байр, багш нарын байр, мастер докторт суралцагсдын байр, эрүүл мэндийн төв, санхүүгийн тусламжийн газар, байрны үйлчилгээний газар, ажлын байр жуулчлалын газар, хоёр хүүхдийн цэцэрлэг, төв болон факультет бүрийн номын сан, банкны салбар, хоолны газрууд, бар, зочид буудал, дэлгүүрүүд, машин тавих газар гээд бүхий л зүйлүүд энд байдаг.

Сургууль 40 000 гаруй оюутантай бөгөөд тэдний 6000 гаруй нь мастер болон докторт суралцдаг. Мөн 6000 гаруй багш, эрдэмтэн, ажиллагсадтай.

Шинэ технологи

Оюутнаар элссэн эхний өдрөөс сургуулийн хаяг бүхий имэйл хаягтай болох ёстой. Сургуультай холбоотой бүхий л мэдээлэл интернэтээр гол нь дамжиж явагдана. Сургуулийн дүүрэг бараг бүхэлдээ утасгүй интернэтийн сүлжээтэй. Оюутан өөрөө компьютерээ аваад л явбал интернэтийн сүлжээ нээлттэй юм. Номын сангаас бас зөөврийн комьютер зээлж авч болно. Гэхдээ факультет бүр бараг хангалттай компьютер бүхий лаборатортой. Хэвлэх болон хувилахдаа оюутны үнэмлэхээрээ эсхүл банкны карт шиг тусгай картаар хэвлэнэ. Сургуулийн номын сангийн хамгийн гол хэсэг надад электрон номын сан, электрон хайлт юм шиг санагддаг.

Номын Сан

Сургуулийн нэгдсэн төв номын сангийн номын нөөц маш сайн, энд бас хамгийн сүүлийн үеийн ном, сэтгүүл бүх л зүйлийг захиалаад уншиж болно. Факультет бүрийн номын сан нь ихэвчлэн тухайн салбараараа мэргэшсэн ном, сэтгүүл, сурах бичиг зэргийг агуулсан байдаг. Хуулийн сургуулийн номын сан гэхэд л гурван давхар номын сан байдаг бөгөөд энд Автсрали, Канад, Америк, Их Британи, Шинэ Зеландын 100 гаруй жилийн өмнөх шүүхийн шийдвэрүүд, сэтгүүлүүд бүгд хадгалаастай байдаг. Номын сангаас авсан номоо оюутан өөрөө автомат машин дээр шалгаад аваад гараад явж болно. Шалгаж гарахгүй бол дэлгүүрээс юм хулгайлсантай адил дохиолол дуугарна. Номыг бол дунджаар нэг сар зээлэээд уншиж болно.

Үйлчилгээ

Санхүүгийн тусламжын газар нь оюутнуудад сургалтын төлбөр, байрны түрээсний төлбөр, ерөнхий амьжиргааны өртөг зэрэгт нь туслах бөгөөд бас санхүүгийн ерөнхий зөвлөгөө өгдөг. Би л гэхэд эндээс 2000 доллар тусламж хэлбэрээр авсан. Байрны үйлчилгээний газар нь оюутнуудад байр, орон сууц олоход зөвлөгөө өгөх болон энэ талаархи эрх, үүргийг нь таниулж өгдөг. Ажлын байр олоход туслах газар нь оюутан байх хугацаандаа болон сургууль төгссөний дараах нэг жилд оюутанд нээлттэй ба ихэвчлэн мэргэжилтэйгээ холбоотой ажилд хэрхэн орох талаар зөвлөгөө өгч, намтар болон ажил олгогчид өгөх тодорхойлолт зэргийг бичихэд туслалцаа үзүүлдэг. Мэдээж эдгээрийн вэб хуудсууд дээр хамгийн хямд, сургуульд ойрхон байр түрээслэх, хувааж түрээслэх, ажлын янз бүрийн зарууд байрласан байгаа. Сургуулийн эрүүл мэндийн төвд хэд хэдэн эмч нар байдаг. Төвд бас зөвлөгөө өгөх газар ч бий. Оюутнуудболон гэр бүл нь бүгд эрүүл мэндийн даатгалтай тул түүгээрээ энд үнэ төлбөргүй үзүүлчихдэг. Эмчид үзүүлэхдээ утсаар заавал цаг авч байж ирэх ёстой. Оюутны эрүүл мэндийн даатгалд шүд, нүд ордоггүйг бас анхаарах хэрэгтэй. Энэ төвөөс өөр эмнэлэгт бол бүх төлбөрийг оюутан өөрөө төлөх ёстой бөгөөд тэрнийх нь зарим хэсгийг даатгалаас нөхөн төлж өгдөг.

Оюутны гэр бүл

Гэр бүлтэй оюутны гэр бүлийг нь дэмжих нь оюутан амжилттай суралцахын үндэс гэж сургууль үздэг. Тийм ч болоод гадаад оюутны эхнэр, нөхөрт зориулсан англи хэлний бүтэн жилийн хичээл үнэгүй явуулдаг, энэ хичээл дээр хүүхдийг нь хардаг тусгай ажилтан хүртэл бий. Хямдралтай үнэ бүхий хоёр хүүхдийн цэцэрлэгийг ч бас сургууль ажиллуулдаг. Гэр бүлтэй оюутнуудад зориулсан гарын авлагууд төрөл төрлөөрөө байгаа. Сургууль өөрийн гэсэн хэвлэлийн газартай, өөрийн эмблем бүхий янз бүрийн эд зүйлс худалддаг тусгай дэлгүүртэй. Мастер болон докторт суралцагсдад зориулсан барилгад 24 цаг хичээллэж болдог.

Хуулийн Сургууль

Мельбурны хуулийн сургууль нь дэлхийн шилдэг 10 хуулийн сургуулийн нэг юм билээ. Хамгийн орчин үеийн техник технологи бүхий 2005 онд ашиглалтад орсон 10 давхар шилэн барилга тэр чигтээ зөвхөн хуулийн сургууль. Гуравдугаар давхар хүртлээ бакалаврт суралцагсадын хичээлийн танхимууд, амралтын газар, хурлын танхим гэх зэрэг байрладаг. Гурваас таван давхарт номын сан байрладаг. Зургаан давхарт мастер докторт суралцагсдын хичээлийн болон амралтын байрууд бий. Долоогоос арван давхарт багш нар, эрдэмтэд, захиргааны ажилтнууд, мөн том хурлын танхимууд байрладаг. Хичээл орж байх үед цай, кофе, жигнэмэг үнэгүй байдаг. Хичээл эхлэхээс нэг сар гаруйн өмнө 1000 гаруй хуудас материалыг үнэгүй өгдөг. 50 долларын үнэгүй хэвлэх эрх бас өгнө. Мельбурны Их Сургуульд сурч байгаадаа Би баяртай байгаа.

Өндөр овогт Сэрээновын Мандахбат

m.sereenov@pgrad.unimelb.edu.au

Австрали улс, Мельбурн хот

2007 оны 02 дугаар сарын 11

—————————————-

Австралид: Мongolians-about-Аustralia,

Монголчууд: Аustralia-wide-Мongolians

———————-

Why studying in AU

TSBT_MN — Thu, 20 Dec 2007 23:49:07 +0000

More:http://gegeen.wordpress.com/2007/06/19/student-visa-2/

http://bizya.blog.banjig.net/post.php?blog_id=1209&post_id=11593#

Австралид сурвал ямар вэ?

2007-10-31 20:52:52

Яагаад заавал австрали гэж?

Австрали улс сурч амьдрахад таатай, тайван орон юм. Австралийг их дээд сургуулиудад дэлхийн 80 гаруй орны 90 мянга орчим оюутан суралцаж байна. Энэ нь тэнд сурч буй нийт оюутнуудын тал хувь юм. Австралийн их дээд сургуулиуд бусад орны 4000гаруй сургуултай хамтран ажилладаг бөгөөд харилцан оюутан солилцох өргөн боломжтой. Австралийн сургуулиудыг сургалтын онцлогоор нь уламжлалт ба хэрэглээний гэж ерөнхийд нь хоёр хувааж болох ч эрдэм шинжилгээний ажлыг сургалттай нягт уялдуулдагаараа онцлог юм.

Австралийн их дээд сургуулиудын технологийн шинэчлэл болон эрдэм шинжэлгээний орчин нь мастер болон докторын сургалтанд хамрагдах хүсэлтэй юутнуудын анхаарлыг их татаж байна. Австрали улч боловсролынхоо системд зарж буй хөрөнгө оруулалтаараа дэлхийн хөгжингүй орнуудын дотор тэргүүлдэг байна.

Эцэст нь хэлэхэд Австралийн албан ёсны хэл нь англи учраас дэлхийн нийтийн глобальчлалын энэ хэлээр орчинд нь ярьж сурах боломжтойгоос гадна Англи, АНУ зэрэг орнуудыг бодвол сургалтын төлбөр, амжиргааны өртөг харьцангуй хямд байдаг.

Элсэлтйин шаардлага

Оюутан Австралид суралцахын тулд зохих хэмжээний агли хэлний мэдлэг, боловсролын ерөнхий түвшинтэй байх ёстой. Англи хэлний мэдлэгийн түвшинг шалгах IELTS нь оюутны виз авахад Австралийн Цагаачлалын Яамны хүлээн зөвшөөрөх гол тест юм. Их дээд сургуульд элсэх болон магистр докторын сургалтанд хамрагдахыг хүсэгчдээс IELTS – ийн оноо хамгийн багадаа 5,5 байхыг шаарддаг.

Оюутны виз хүсэх нь

Энэ төрлийн виз олгоход англий хэлний мэдлэгийн шалгасан IELTS оноо, санхүүгийн баталгааг хангасан баримтыг голлохоос гадна тухайн хүний зан авир, Австралийн Засгийн газарт өргүй байх зэргийг харгалзан үздэг. Виз хүсэхээр өргөдөл гаргахын тулд дараах нөхцлийг бүрдүүдэг.

Үүнд:

-Сургалтанд хамрагдах хугацаанд Австрали руу нисэх агаарийн тийзний төлбөр, амжиргааны зардал, сургалтын төлбөр төлөх санхүүгийн чадвар

-Эх орондоо буцаж ирэх баталгаа

-Австралид байх хугацаанд эх орондоо үлдэх гэр бүлийнхний чинь амжиргааны баталгаа

-Суралцахаар сонгосон чиглэл нь одоогийн байр суурь, хэрэгцээ шаардлага, хүсэл сонирхолд тохирсон байдал

-Суралцах чиглэлд шаардагдах боловсролын мэдээлэл товч намтар /CV/

Энэ бүхнийг хангасан гэж үзэвэл Бээжин дэхь Австралийн Элчин сайдын яаманд өргөдлөө гаргана. Австралид 12 долоо хоногоос 10 сар хүртлэх хугацаагаар суралцах бол адахин сунгагдах нөхцөлгүй оюутны виз олгодог. Харин 10 сараас дээш хугацаагаар суралцахаар бол оюутны визийг дахин сунгах болсон. Ингээд Австралийн Элчин виз олгохыг урдчилан зөвшөөрч, сургалтын төлбөр төлөх талаар зөвлөгөө өгсний дараа сонгосон сургуулийнхаа итгэмжлэгдсэн дансанд мөнгөө шилжүүлнэ. Тэр данс нь Астралийн Засгийн газрын хяналтанд байдаг бөгөөд тухайн оюутан сургалтаа эхэлтэл зарцуулах эрхгүй.

Амьдрах өртөг

Австралид сурч амьдрах өртөг харьцангуй хямд гэж дээр дурдсан. Австралид суралцаж буй оюутан долоо хоногт дунджаар 320 AUS$-г байр, унаа, хувцас гээд бусад арга хэмжээнд зарцуулдаг. Дунд сургуулийнхан үүнээс ч бага 265 AUS$ байха хангалттай. Гэхдээ энэ өртөг нь амьдрах хотын байрлал, хувь хүний зохион байгуулалтаас хамаарч хэлбэлзэнэ.

Австрали айлд амьдрах нь /home stay/ тэндхийн амьдралын хэв маягт дасахад маш дөхөмтэй. Энэ хувилбар нь 18- аас доош насныхан болон богино хугацаагаар суралцахаар ирсэн оюутанд хамгийн тохиромжтой. Өглөө оройн хоолны үнэ байрны хөлсөнд багтсан байдаг. Долоо хоногт 180 AUS$ – 270AUS$ болдог. Нийтийн байранд амьдрахад /Hostel/ гал тогооболон ариун цэврийн өрөөгөө дундаа ашигладаг учираас төлбөр хаьцангуй хямд. Долоо хоногт 80 AUS$ – 135 AUS$ байхал хүрнэ.

Бусад оюутнуудтай хамтран байр хөлслөхөд /Share or Accommodation/ тавилгатай, тавилаггүй гэдгээрээ төлбөр нь өөр өөр байна. Байранд орохын өмнө эзэнд нь барьцаа өгөөд гарахдаа буцаан авдаг. Долоо хоногт 70 AUS$ – 350 AUS$ зарах хэрэгтэй болдог.

Сургуулийн дотуур байр нь /University accommodation/ бүтэн цагаар сурч буй юутанд илүү тав тухыг хангаж өгсөн байдаг. Зарим сургуулийн дотуур байрын хөлсөнд хоол, угаалгын үнэ ордог.

Оюутан нь Астралид суралцах хугацаанаа заавал Гадаадын Оюутны Эрүүл мэндийн даатгалд /Overseas Student Health Cover – OSHC/ хамрагдах ёстой. Энэ даатгалын тухай дэлгэрэнгүй мэдээллийг http://www.health.gov.au/oshc гэсэн вэб хуудаснаас аваарай.

Сургалтын төлбөр

Сургалтын үндсэн төлбөрийг оюутнууд сургалт эхлэхээс өмнө төлөх бөгөөд суралцах явцад оюутны холбооны гишүүний татвар, номын сан, лабораторийн хөлс, хичээлтэй холбоотой аяллын зардал нэмж гарахыг тооцоолох хэрэгтэй. /1UAS$ = 0.78 AM$/ Эдгээр зардлууд нь тухайн сургалт, сургуулиасаа шалтгаалж харилцан адилгүй байх ба Австралийн бараа ба үйлчилгээний татвараас /Goods and Tax – GST/ бүрэн чөлөөлөгддөг.

-Биснес, хууль, эдийн засгийн чиглэлээр бакалаврын сургалтанд хамрагдвал жилийн төлбөр 13000 – 15000 AUS$ болно.

-Шинжлэх ухааны болон инженерийн чиглэлээр лабротори хэрэглэх бакалаврын сургалт сонговол жилийн төлбөрт 14000 – 16500 AUS$ шаардагдана.

-Мастер докторын сургалт жилд 14000 – 18500 AUS$ – н төлбөртэй.

Австралийн их дээд сургуулиудын сургалтын тэтгэлэг нь эрдэм шинжилгээний ажил хийх сонирхолтой хоёр орны засгийн газар хоорондын шугамаар сурч байгаа Мастер Докторын түвшний оюутнуудад ихэвчлэн олгогддог.

Суралцахын зэрэгцээ ажиллах

Австралид сурч байгаа оюутан ажиллах эрх хүссэн өргөдлөө ажил зуучлалын газарт манайхаар бол тэндхийн хөдөлмөрийн биржид гаргаж болдог. Хэрэв ажиллах эрх олгогдсон тохиолдолд хичээлийн үеэр долоо хоногт 20 цаг /1 цагийн ажлын хөлс 10 – 15 aus$/ хүртэл ажилахыг зөвшөөрдөг. Харин энгийн цагаар болон амралтын үеэр бүтэн цагаар ажиллах эрхтэй.

Мастер болон докторын сургалтанд ирэгсэд 574 дэд ангиллын виз авах ба ажиллах цаг хязгааргүй. Зарим сургууль өөрсдөө ажил олж өгөх үйлчилгээ үзүүлдэг ч төдийлөн найдах хэрэггүй. Австралид ажил хийх гэж буй хүмүүс тэдний татварын дугаарыг /Australian Tax Number/ заавал авах ёстой.

Сурах аргачлал

Австралийн сургатл, ялангуяа их дээд сургуулиудад бие даасан судалгаа шинжилгээ хийхийг илүү шаарддаг. Оюутнууд хамтран нэг баг болж мэдээллийг эрэн сурвалжилж, боловсруулан, түүндээ үнлдэслэн асуудал дэвшүүлэх, ургуулан сэтгэж зохион байгуулах зэрэг нь тэндхийн сургалтын гол арга барил юм. Ийнхүү оюутнуудын сурах идэвхжлийг өдөөн, сургалтыг маш үр бүтээлтэй болгоход илүү анхаардаг. Оюутнууд лекц семинарит суухаас гадна номын сан, лабораторит хичээллэж, судалгаа шинжилгээний ажил хийх цаг гаргах хэрэгтэй болдог.

AU Graduates Benefit

TSBT_MN — Wed, 14 Nov 2007 00:27:44 +0000

Австралид Төгсөгчид Монголын Нийгэмд

Монголын төрийн байгууллагуудын ажиллагсадаас англи хэлний мэдлэгээ дээд түвшинд хүргэж, Австралийн шилдэг сургуулиудад суралцах шалгуур үзүүлэлтүүдийг давж чадсан, чадварлаг залуусыг Австралийн Засгийн Газрын тэтгэлэгээр хангамж өндөртэйгээр сургаад буцаадаг болоод нэлээд хэдэн жилийн нүүр үзлээ.

Экс-оюутнууд Австралид Төгсөгчидийн Холбоо байгуулж, маш олон үйл ажиллагаа, цуглаан зохион байгуулсаар ирсэн нь бусад холбооныхоныг хүртэл давж гаран олныг гайхшруулахад хүрээд байна. Эдгээр төгсөгчид буцаж хариад албан тушаал ахиж, карьер хөөхөд нь Австралид төгссөн гэсэн үзүүлэлт маш том нөлөө үзүүлж байгаа тухай Монголын яамдуудаар яригдах болсоор удаж байгаа ажээ. About Mozzies

MN Graduates of AU Uni

Хэдийгээр Америк, Япон, Англи болон бусад өндөр хөгжилтэй орнуудад боловсрол эзэмшсэн чадварлаг боловсон хүчин нэлээд байдаг боловч Австралид төгсөгчид шиг зохион байгуулалтанд орж чадаагүй, сүлжээ үүсгэж томрох талаар бага анхаарсанаас Австралид төгсөгч бусад албан тушаалтнуудаасаа илүү давуу тал үүсгэж чадахгүй байгаа юм байна.

Австралид төгсөгчидөөс одоогоор төрийн байгууллагууд, яамдуудад том албан тушаал хашиж буй хүмүүс олон байдаг ба энэ холбооны тэргүүнээр УИХ-н гишүүн, Гадаад хэргийн сайд Н. Энхболд гуай ажиллаж байгаа ажээ. Завхан аймгийн уугуул Н. Энхболд гуай нь Австрали Улсын Сиднейн Их Сургуулийн төгсөгч бөгөөд Монголд байгаа Австралид Төгсөгчидийн Холбооны анхны гишүүд болон эхний үеийн төгсөгчид холбооныхоо шугамаар маш сайн ажилладаг, идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулцгаадаг гэнэ. Н. Энхболдын товч намтар

Одоогийн Сангийн яамны тєрийн нарийн бичгийн дарга Ч.Хvрэлбаатар нь мөн Австралид Төгсөгчидийн дотроос амжилттай яваа хүний нэг бөгөөд Австрали Монголын уул уурхайн салбарынхантай гэрээ хэлэлцээр хийхэд багагүй үүрэг гүйцэтгэдэг хүн юм байна.
Ч.Хvрэлбаатарын тухай

Австралийн Үндэсний Их Сургуулийн төгсөгч Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга байсан Д.Бадраа агсаны тухай болон түүний ах, Австрали улсад сурч төгссөн Үйлдвэр, худалдааны яамны газрын дарга Д.Зоригтын тухай зарим эх сурвалжаас – Д.Бадраа агсаны тухай

М-Си-Эс Электроникс ХХК, Дэд захирал (Төслийн удирдлага) – Б. Баярмаа

More MN graduated in AU

Австралид төгссөн, ажилд орох сонирхолтой хүмүүсийг ажлын байраар хангах боломжтой бүлэг хүмүүс хүртэл Монголд бий болсон бөгөөд мэргэжилтэй монгол ажиллагсадаар нэлээд дутмаг, маш их эрэлттэй байдаг талаар өгүүлж байгаа ажээ.

Австралид төгсөгчидөөс чадалтай, боломжтой болсон хүмүүс нь жижиг сан байгуулж, өөрсдийн боломжоор, тодорхой мэдэх чиглэлүүдээрээ санхүүжилт хийдэг болсон гэх мэт нааштай өөрчлөлтүүд гарч байгааг энд бас онцлон тэмдэглэх хэрэгтэй. Эдгээр хүмүүс нь мэдээллийн солилцоо муу, үйл ажиллагааныхаа тайланг тэр бүр нийтэд дэлгээд байдаггүй, олныг хамарч чаддаггүйгээс ард түмэн энэ тухай мэдлэг муутай, дэмжлэг авах бололцоо бага, хувь хүмүүс болон сангуудын өргөжих боломж нөхцөл тэр бүр үүсээд байдаггүй, жижигхэн хүрээнд яригдаад, үйл ажиллагаа нь явагдаад өнгөрдөг бололтой. Энэ тал дээр тусламж дэмжлэг үзүүлж, өргөжих боломжыг нэмэгдүүлэх, нийтийг хамрах, мэдээллийн солилцоог сайжруулах тал дээр анхаарах цаг болжээ. Эдгээр үйл ажиллагаануудын талаар Интернетэд дурьдсан зүйлс одоогоор олдоц муутай байгааг анхаарч үзэх хэрэгтэй болов уу.

Цаашид Австралид суралцахаар ирэгсэдийн тоо жилээс жилд нэмэгдэж буй нааштай өөрчлөлтүүд илт мэдрэгдэхүйц болоод буй бөгөөд үүнд тэтгэлэгт хамрагдагсадаас гадна, хувиараа суралцагсад болон мэдээлэл муутай байсан өөр улсад сурч, ажиллаж буй монголчуудын дотор Австрали улсыг сонирхогчидын тоо эрс өсөөд байгаа юм байна. Мэдээллийн эрин зуунд амьдарч буй өнөөгийн Монгол залуусын хувьд Австрали улсын талаарх мэдээлэл эх хэл дээр нь олдоц муутай байдаг ба Австралийн элчингээс нийтэд зориулж гаргадаг материалууд нь бидний цөөн Монголчуудад зөвхөн англи хэлээр л олдох боломжтой байдгаас харь хэл дээрх мэдээллийн илүүдэл болон эх хэл дээрх мэдээллийн дутагдалаас үүдсэн бэрхшээлүүд одоо ч өргөн тохиолдсоор байгаа юм байна. Энэ тал дээр анхаарч ажиллагсад одоогоор тооны хувьд цөөн байгаа тал бий боловч зарим нэг нааштай өөрчлөлтүүд гарч, амьдралд хэрэгжиж эхэлсэнийг цохон тэмдэглэвэл зохино.

Melbourne Uni Courses

TSBT_MN — Fri, 19 Oct 2007 02:15:31 +0000

From: http://mandakhbat.wordpress.com/2007/10/19/melbourne-uni-courses/

Sharing The Knowledge, The knowledge is power…

Миний үзсэн хичээлүүд

Би Мельбурны Хууль зүйн сургуульд эрх зүйн мастер цол авахаар 150 хичээлээс 8 хичээл сонгож үзэх ёстой. Үүнээс 6-г нь сонгоод үзэж байна. 2 жилийн хугацаанд үндсэндээ 100,000 доллар зарцуулхаар байна.

Нэг. Нийтийн эрх зүйн үндэс

Энэ хичээл нь ерөнхийдөө Австралийн эрх зүйн түүх, эх сурвалж, онцлог, онол, салбар эрх зүйн ерөнхий зарчмууд гэсэн зүйлүүдийг үздэг.

Австралийн эрх зүй нь Английн эрх зүйн тогтолцооноос шууд үүссэн, түүнийг хэрэглэдэг байсан учраас өнөөг хүртэл англитай төстэй нийтийн эрх зүйн тогтолцоотой байгаа. Гэхдээ энэ улс 1901 онд Холбооны улс болж тусгаар тогтнол олсон, 1985 онд Английн парламентын шийдвэрийн дагуу хууль, эрх зүйн ямар ч хамааралгүй болсон нь чухал. Австралийн эрх зүйн эх сурвалжид шүүхийн шийдвэр, эрх зүйн онол ордгоороо онцлог. Түүнчлэн Австрали улсын эрх зүйн эх сурвалжын нэг хэсэг нь олон улсын эрх зүй байдаг. Тухайлбал “Мабо” гэдэг Австралийн уугуул иргэдийн газрын эрхийг хүлээн зөвшөөрсөн 1993 оны Дээд шүүхийн шийдвэр нь олон улсын эрх зүйг эх сурвалж болгосон байдаг. Шүүхийн шийдвэрүүд нь бүгд нээлттэй. Та үзмээр байвал үнэгүй интернэт сайтаас татаад л үзэж болно.

Шүүхийн шийдвэр нь эрх зүйн гол эх сурвалж тул хэрхэн яаж шүүхийн шийдвэрийг олох, түүнийг яаж унших, хаанаас “гол” зүйлийг олох вэ гэсэн зүйлийг мөн зааж, ярилцана.

Эрх зүйн онол буюу хууль зүйн шинжлэх ухаанд томоохон байр суурь эзэлдэг эрдэмтдийн байр суурийг шүүх шийдвэр гаргахдаа иш татдаг юм байна лээ.

Австралийн үндсэн хуулийн эрх зүй, захиргааны эрх зүй, гэрээний эрх зүй, процессын эрх зүй гэсэн салбар бүх эрх зүйг тодорхой шүүхийн шийдвэрүүд дээр үндэслэн тайлбарлаж ярилцдаг.

Энэ хичээлд Автсрали, Индонези, Хятад, Нидерланд, Вьетнам, Монгол, Филлиппин, Чили, Колумби, Япон гээд олон орны оюутнууд суусан. Багш нь Виктория мужын Хүний нөөцийн яаманд ажилладаг, энэ сургуулийг төгссөн эмэгтэй байсан.

Хоёр. Олон Улсын Худалдааны Арбитр

Энэ хичээлээр ерөнхийдөө Арбитрын түүх, ерөнхий зарчмууд, арбитрын гэрээ, гэрээний ба процессын зохицуулах хуулиуд, Австрали дахь арбитрын асуудлууд, арбитрын заалт буюу гэрээний хамрах хүрээ, арбитр дахь олон талууд, арбитрын процесс, арбитрчид, арбитр дахь шүүхийн оролцоо, нууцлал гэсэн асуудлуудыг судлан үздэг.

Арбитр нь олон жилийн түүхтэй. Ерөнхийдөө Европ дахь шүүхээс гадуурхи хэрэг маргаан шийдвэрлэх үйл явцаас эхэлсэн гэж үздэг. Арбитрын үйл явц нь хаалттай. Ингэснээр компаниуд бизнесийн нууцаа шүүх дээрхи шиг заавал олон нийтэд дэлгэх албагүй байдаг. Талууд өөрсдөө хаана хэргээ шийдвэрлэх, ямар хуулиар зохицуулах вэ гэдгээ шийддэг учир аль аль талдаа ашигтай. Олон улсын гэрээний хувьд талууд ихэвчлэн хараат бус гурав дагч орны арбитрыг сонгох нь түгээмэл. Арбитрын эрх зүйн хувьд НҮБ-ийн загвар хуулийг ихэнхи улс орон баталсан ба арбитрын шийдвэрийг хэрэгжүүлэх талаархи Нью-Йоркын конвенц нь Дэлхийн олон улс оронпд хэрэгжиж байна.

Австрали улс нь дэлхийд дээгүүрт орохоор арбитрын хууль, эрх зүйн орчинтой бөгөөд хуульчид нь сайн учраас энд арбитр нэлээд түгээмэл маргаан шийвдэрлэх арга хэрэгсэл байдаг. Холбооны болон муж бүрийн арбитрын эрх зүйн акт бий. Арбитрын хэргийг дотоодын ба олон улсын гэж ялгаж зохицуулсан.

Абритр бүх маргааныг шийдвэрлэх эрхгүй. Тухайлбал, ихэнхи оронд эрүүгийн хэрэг, хэрэглэгч, хөдөлмөр, даатгалын хэргүүдийг зөвхөн шүүхээр шийдвэрлүүлэхээр хуульд заасан байдаг.

Арбитрын хэрэгт олон талууд оролцсон байж болно. Нэг тал нь хэргийг Сингапурт шийдье гэж байхад нөгөө нь Лондонд гэх, эсвэл зарим нь Техаст шийдье гэж болно. Энэ асуудлыг бас судалдаг.

Арбитрчыг томилох, тэднээс татгалзах асуудлуудыг судална. Маргааны онцлогоос хамаараад арбитрчаар инженер, эмч, нягтлан, хуульч хэн ч ажиллаж болдог.

Арбитр нь ерөнхийдээ шүүхийг бодвол үнэтэй. Гэхдээ шүүхээс давуу тал бас ихтэй. Шүүхийн оролцоо ямар байхыг мөн судална.

Эдгээр бүх асуудлуудыг бодитой шүүхийн шийдвэрүүд дээр тулгуурлаж үзнэ. Мэдээж Арбитрын шийдвэр нь хаалттай. Энэ хичээлд Швед, Австрали, Хятад, Индонези, Швейцарь, Америк, Англи, Судан, Вьетнам, Филиппин, Сингапур зэрэг орноос оюутнууд байсан. Багш нь Харвардын хуулийн сургууль төгссөн, манай сургуулийн профессор “ах” байна лээ. Өөрөө ном, сэтгүүлийн нийтлэл бичсэн.

Гурав. Олон Улсын худалдааны эрх зүй.

Энэ хичээлээр олон улсын худалдааны гэрээний эрх зүй, бараа тээвэрлэлт, барааны төлбөрийн гүйцэтгэл, сурталчилгаа, лиценз, дистрибьютер, төлөөлөгч, салбар, өрсөлдөөн, Дэлхийн худалдааны байгууллага, гааль зэрэг асуудлуудыг үздэг.

Энэ хичээлд бас ерөнхийдээ дээр дурдсан орны оюутнуудаас гадна Солонгос, Япон, Хонг Конгын оюутнууд л лав байсан. Багш нь Харвардын хуулийн сургууль төгссөн, Америкт багшилдаг Австрали залуу байна лээ. Өөрөө ном, сэтгүүлийн нийтлэл бичсэн.

Дөрөв. Дэд бүтцийн хүргэлт: Зарчим, практик

Энэ хичээлээр ерөнхий байдал, эрх зүйн зохицуулалт, эдийн засгийн хүрээ, дэд бүтцийн төслүүд дэхь эрсдлээс сэргийлэх аргууд, барилгын эрсдэл, төлбөрийн найдвартай байдал, ажиллах эрсдэл, дагалдах гэрээнүүд, байгаль орчин, улс төрийн эрсдэлүүд, уул уурхай, даатгал, янз бүрийн оролцогчдын онцлог, тухайлбал, Засгийн газар, Санхүүжүүлэгч, Хэрэгжүүлэгч гэх мэт, Шинэ асуудлууд ялангуяа, цөмийн эрчим хүчний асуудлууд зэргийг үздэг.

За мөн томоохон 2-3 төслүүдийг шууд жишээ болгон авч үзнэ л дээ. Энэ хичээл дээр ихэвчлэн Австралийн томоохон дэд бүтцийн төслүүд дээр ажиллаж байгаа инженерүүд суусан. Испан, Монгол хоёр л гадаад байсан. Австралийн томоохон хуулийн компанид ажилладаг 2 хуульч голлон зааснаас гадна бараг 10-аад Австралийн хуульчид, санхүүчид ирж лекц бас уншсан. Эдний хуулийн фирм нь Австралийн Санхүүгийн эрх зүй гэсэн ном гаргасан. Бараг 50 хуульч нь оролцсон юм байна лээ. Энэ фирмийн жилийн орлого нь 500 сая доллар.

Тав. Ашигт малтмалын хамтарсан компаниуд

Энэ хичээл нь ерөнхийдөө концесс, ашигт малтмалын лиценз, бүтээгдэхүүн хуваах гэрээ, хамтарсан компани ба хайгуул, олборлолт, нууцлал, эрх шилжүүлэлт, үүргээ үл биелүүлэх, өр төлбөр, дангаар гүйцэтгэх, гэрээний хугацаа гэсэн асуудлуудыг судалж, заадаг.

Энэ хичээл дээр мөн 2-3 уул уурхай, нефть, газ олборлолтын талаар хатран ажиллах компаниудын загвар гэрээг хянаж хэлэлцдэг. Энэ хичээлд дандаа эрчим хүч, нөөц баялагаар мэргэшсэн хуульчид Австралын өнцөг булан бүрээс ирж суусан. Испани, Индонези, Монголоос л 3 гадаад оюутан байсан. Багш нь манай сургуулийн Декан, Автсрали болон Канадад боловсрол эзэмшсэн, Австралийн номер нэг ашигт малтмалын эрх зүйн хуульч “өвөө”. Маш олон ном, сэтгүүлийн нийтлэл бичсэн.

Зургаа. Үндэстэн дамнасан Иргэний эрх зүйн маргаан

Энэ хичээлд би одоо сууж байгаа. Энэ хичээлд 9 орны хүмүүс сурч байна. Дээр дурдсан орнуудаас гадна Швейцарь, Герман, Судан гэсэн орны оюутнууд бас байна. Худалдааны маргаанаар мэргэжсэн хуульч Австралиуд бас сууж байна. Багш нь Оксфордыг төгссөн, Сиднейгийн барристер хуульч “тонтгор” нөхөр байна лээ. Өөрөө ном, сэтгүүлийн нийтлэл бичсэн. Өндөр Овогт Сэрээновын МандахбатLLB (Moscow, honours ) LLM student (Melbourne)Мельбурн хот, Австрали улс

1 Comment »

Hi! Mandah aa ter ded butetsiin tosluudiig ersdelees herhen hamgaalah tuhai hicheel chin Mongold yg odoo mash chuhal bgaa shuu, shaardlagagui tosluuded mash ih mongo urj bna, jishee n Taishiriin usan tsahilgaan stants gehed heden zuun hitaduud avchraad heden jil barilaa odoo yasan usgui bolchihson geed suuj bh jisheetei. Egiin goliig bas neg heden hitad barina geed odoo ajilaa ehleh shatandaa yvaa suragtai… Tomoohon uildver , zam guur barina geheer ersdeliig n tootsoh baitugai yaj barihiig n ch medehgui engineeruud l heden tsaas dundaas n saachih sanaatai eldev standard yriad horig taviad ajil hiihgui, bas hiilgehgui bgaa haragdah ym. Tiim bolohoor ene chigleleer surch bgaa zaluusiigaa hurdhan shig sain suraad ireesei gej husej bna. Jishee n cement, shohoi zereg barilgiin materialiin uildver barih technic technology ezemsheed irvel ondor tsalintai ajiliin bair ih bna shuu, manai zaluus ajlaa medehgui bgaa uchraas ajilgui tsalingui yvaad bh shig bna , za za ug oldoj uher holdoh n tur bye!

PR визийг хэрхэн авах вэ

TSBT_MN — Sun, 02 Sep 2007 01:10:54 +0000

How to apply | Visa Options

Алхам 0. Эхлээд юуны тухай яригдаад байгааг сайн ойлгоцгооё -> Click here

PR – Permanent Residency (Австралийн Байнгын оршин сууж, Ажиллаж, амьдарч, Хямд суралцах эрхийн виз) – The same as USA greencard. More: Mongolian PR is answering

Австралийн визний хуулиар мэргэшиж, лиценз авсан Монгол хуульч одоогоор байхгүй тул та зуучлах эрхтэй Австрали, Монгол дахь Австралийн Агентаар материалаа бэлдүүлж, хуулийн дагуу бүх төрлийн үйлчилгээгээр нь үйлчлүүлэн хулхидуулах зэрэг асуудлуудад санаа зовохгүйгээр визний өргөдөлөө гаргаж болно. Эсвэл энэ визийг авсан Монгол хүмүүсээс мэдээлэл авч бие дааж өргөдөл гаргах буюу мөнгөтэй бол доорх холбоосоор орж Австралийн Засгийн Газрын бүртгэлтэй, зөвшөөрөлтэй хууьч хөлсөлж болно.

Агент хайх: http://gegeen.wordpress.com/2007/07/31/visa-services/

Бүх зуучлагчид болон виз авч байсан хүмүүс Виз ОЛГОГЧ биш учраас та тэднээс 100 хувийн баталгаа шаардах нь үндэслэлгүй зүйл гэдгийг ойлгож байгаа байх. Зуучлагчаар дамжих, бие дааж өргөдөл гаргах нь Виз ОЛГОГЧийн шийдвэр гаргалтанд нөлөөлөхгүй бөгөөд зөвхөн материал бүрдүүлэлтэнд л үндэслэж виз олгодог тул та визэнд шаардагдах бүх төрлийн материалыг бүрдүүлж чадсан бол танд шалтгаангүйгээр виз олгохгүй байна гэж байхгүй.

Энэ визийг авсан Монгол хүний түүх:

http://gegeen.wordpress.com/2007/06/19/aussie-greencard-story/
——————————————————————-
Алхам 1. Check your eligibility against 120 Points test – 120 онооны шалгуурт тэнцэх эсэхээ шалгана. (http://gegeen.wordpress.com/2007/06/19/aussie-greencard/)

Sample A. (Profession-60, Age-25, 3 year work experience-10, IELTS6.0-15, Demand list-15)
Онцгой эрэлттэй мэргэжилүүд Click here for -> skills-modl-list/

Sample B. (Profession-60, Age-30, 3 year work experience-10, No English-0, Demand list-20)
Австралийн ажиллах санал – 20 оноо, ирсэн хойноо Англи хэлний курсэд үнэгүй шахуу сурч болно

Sample C. (Profession-60, Age-25, 3 year work experience-10, IELTS7.0-25, Demand list-0)
Бусад мэргэжлээр Англи хэл сайтай улс бас 120 оноо хүргээд ирж болно.

Эрэлттэй мэргэжилүүд http://gegeen.wordpress.com/2007/08/24/skill-demand-list/
——————————————————————-
Алхам 2. Одоо Монголын боловсрол, Ур чадвараа Австралид таарах эсэхийг нь баталгаажуулна. Доорх мэргэжлүүдийн жагсаалтаас өөрийн харъяалагдах мэргэжлийг сонгоод холбогдох Assessing Authority (зүүнээс 5, баруунаас 2 дахь багана) -д хандана.

Profession Classification

Assessing authorities

Дэлгэрэнгүй: http://gegeen.wordpress.com/2007/09/02/skill-recognition-oz/

**********************************************************
Жишээ болгож Мэдээллийн Технологи, Компьютерийн чиглэлийнхэнд зориулсан мэдээллийг хүргэе.

E.g ACS – Australian Computer Society

Address: PO Box Q534, Queen Victoria Building
Sydney, NSW 1230 Australia
Phone: 61 2 9299 3666
Fax: 61 2 9299 3997
E-mail: info@acs.org.au
Website: www.acs.org.au

The Australian Computer Society (ACS) is the professional society for information technology practitioners in Australia. It is also the professional body authorised by the Australian Government to conduct skills assessments for migration purposes.
**********************************************************

An Application for Assessment must consist of:

* Assessment for Application Form Click here
* Passport or Birth Certificate
* Details of Relevant Tertiary Qualifications
* Employer references
* Resume
* Fees: Skills Assessment A$350
* Others
**********************************************************
Ингээд ур чадвараа Австралид батлуулах өргөдөл гаргамагц танд нэвтрэх логин, нууц үг өгөх ба эдгээрээp та өргөдлийн явцыг хянах юм. 2 сар орчим хүлээсний дараа хариу нь и-мэйлээр ирэх ба түүнийг нь хэвлэж аваад жинхэнэ PR визний өргөдөл гаргахдаа хавсаргах юм.
——————————————————————-
Алхам 3. Өргөдөл гаргах
Application form: 1276.pdf from www.immi.gov.au How to apply

Өргөдлийг захиагаар DHL эсвэл Mongol Post-Монголын Шуудангийн салбарыг ашиглан Австрали руу илгээнэ.

(Энэ төрлийн виз BEIJING, China-тай ямар ч холбогдолгүй. PR Visa Processing Centre нь зөвхөн Австралид /Adelaide, SA, Australia/ байдаг тул шуудангаар л харьцаад байхад болно.)

Department of Immigration and Citizenship
GPO Box 1638
Adelaide SA 5001
Australia

* Assessment paper, received from Assessing Authority
* Passport and Birth Certificate notarized copies and certified translations
* All academic papers, diplomas, transcript notarized copies and translations
* Employer references
* Resume
* 4% photos and Others
* Fees: A$2060

Visa cost/price: -> 2060aud = 1825 US Dollar (Дунджаар хагас сарын цалин)

How to pay: http://www.immi.gov.au/allforms/990i/how-to-pay.htm#d (ask GGN, TDB)

——————————————————————-
Алхам 4. Өргөдөлийг хүлээн авсаныг баталгаажуулж Файлын дугаар өгнө.

Энэ дугаараараа MODL-д багтсан мэргэжлийнхэн 1-6 сарын дараа, бусад мэргэжлийнхэн 6-15 сарын дараа визний хариугаа авна.

Хэрэв танд PR виз олгохыг зөвшөөрсөн байвал та Цагдаагийн газараас урьд өмнө ял шийтгэлгүй байсан талаар тодорхойлолт гаргуулах ба мөн бүх төрлийн эрүүл мэндийн үзлэгээр орно.

Эдгээрийн дараа танд зан чанарын болон эрүүл мэндийн асуудал байхгүй бол Австралийн элчингийн аль ойрхон байгаа салбараас нь визээ очиж авна. Үүнд Бээжин, Сингапур гэх мэт олон сонголт бий.
——————————————————————-
Алхам 5. Ирсэний дараа та Centrelink-д бүртгүүлэн CRN-Customer Reference Number авах ба үүнийгээ ашиглаад түрээс, хүүхдийн болон шинээр ирэгсэдийн тэтгэмжүүдээс өөртөө тохирохуудыг нь сонгож бүртгүүлж, давхар бас ажилд зуучлуулах бүх төрлийн үйлчилгээнүүдэд хамрагдах хэрэгтэй

First steps to be comfortable with the job you want and to live and work in Australia without stress:

http://www.immi.gov.au/media/publications/settle/beginning-life-texts/nsw/eng.pdf

http://www.immi.gov.au/living-in-australia/settle-in-australia/everyday-life/index.htm

——————————————————————-
Алхам 6. Монгол хүн гэдгээ байнга санаж, Монголдоо хэрэгжүүлчихээр зүйлсийг олж харж, Олон улсын хөгжил, цэцэглэлтийн хэмжээнд Монголыгоо аваачих тал дээр ажиллаж, Монголыг олон улстай харилцахад гарц, гүүр болж, Монголдоо хэрэгтэй хүн болохыг хичээгээд яваарай.

Танд амжилт хүсье.

Income Mongolians in OZ

TSBT_MN — Fri, 31 Aug 2007 13:01:16 +0000

Сиднейд Монголчууд хамгийн ихдээ ямар ажлаар хэдийн хугацаанд хэр их олж байсаныг сонирхож байна уу.

*************************************
USA student: Sample-income-usa/
Comparison Chart-MN/AU/US: Cost-of-living/
More detailed: Мongolians-about-Аustralia
Австралийн хөдөлмөрийн доод хөлс нь 2006 оноос хойш цагт $13.47 доллар байгаа юм байна.
Minimum Wage Decision Oct2006
http://insights.unimelb.edu.au/5.html
JOBS: hot-jobs/
****************************************
Үүнд бизнес болон хөрөнгө оруулалт, үл хөдлөх хөрөнгө энэ тэрээс олсон орлогын талаар бус хархны замаар замнан бусад Монголчуудын булчин шөрмөс хэдийн үнэ хүрч болдогийг бичих гэж байна. Бүх Монголчуудад эдгээр АЗ заяагаагүй ч АЗ-г эрэлхийлэх хүсэл ядаж оргилох юм уу, санаа авч, байдлаа дээрдүүлэх болов уу гэж бичлээ. Тэрнээс атаархаад, өөрийгөө голоод, өчүүхэн сэтгээд яв гээгүй шүү. Хамар доорхоосоо цааш харцгаая. Рекорд эвдэх улс наашаа.
Одоогоор миний мэдэх рекордууд гэвэл:

1. 250aud per day-> PT Contract Position, plus 1200aud, excluding a tip of 103usd from 5 star hotel, called Hilton -> Casual General Vacancy
2. 1700aud per week -> Courier, plus 750aud pw (150aud per night) -> PT Delivery
3. 40aud per hour -> Commercial Cleaning of Class A+ offices
4. 45aud per hour for a weekend shift at Vibe hotel -> Housekeeping, Hospitality
5. 35-45aud per hour -> VIP Express Delivery, Courier

Муж хамаарахгүйгээр -> Мэргэжлийн синхрон орчуулагчид, интерпретерүүд:
- Цагт 150 доллар, давхар цаасан дээрх орчуулга (нэг өгүүлбэрийнх ч байсан) 20-45 доллар, бас нэмээд үндсэн ажлаасаа жилийн 50 хүртэлх мянга хийх боломжтой байдаг байна.
- Pro MN Consultants: 700AUD per day.
- Mining Industry, Geologists & MN Engineers: 120,000.00-130,000.00AUD per year.

… more …

Let the others have more info. C’mon

Доор хариулж бичээрэй.